Diş Sızlaması Neden Olur, Ne İyi Gelir?

Diş sızlaması, çoğu kişinin ‘bir anda içimi ürpertti’ diye tarif ettiği, kısa süreli ama keskin bir diş hassasiyetidir. Soğuk su, sıcak çay, tatlı bir atıştırmalık ya da ekşi bir meyve temas ettiğinde dişten beyne ‘ani bir uyarı’ gider ve kişi çoğu zaman yeme-içmeyi yarıda bırakır. Bu tablo, tek bir dişte olabileceği gibi birden fazla dişte de görülebilir ve günlük alışkanlıkları fark edilir biçimde kısıtlayabilir. ^[3]

Diş sızlaması her zaman ‘basit hassasiyet’ değildir; bazen diş eti çekilmesi, mine kaybı, çürük, çatlak ya da dolgu sızıntısı gibi bir sorunun işareti olabilir. Bu nedenle amaç yalnızca ağrıyı bastırmak değil, sızlamayı ortaya çıkaran nedeni netleştirip doğru adımı atmaktır. Şiddetli ağrı, ateş, şişlik, kanama varsa gecikmeden hekime başvurulmalıdır. ^[10]

Toplumda diş sızlaması sanıldığından yaygındır. Sistematik bir derleme ve meta-analiz, ‘en iyi tahmin’ olarak dentin hassasiyeti yaygınlığını yaklaşık %11,5 civarında bildirirken; farklı çalışmalarda bildirilen ortalama değerlerin daha yüksek seyrettiğini göstermiştir. ^[1]

Diş sızlaması nedir, ne değildir?

Diş sızlaması, açıkta kalan dentinin; sıcak, soğuk, tatlı, ekşi, dokunma ya da hava teması gibi uyaranlarla kısa süreli ağrı üretmesi durumudur. Önemli nokta şudur: Bu ağrı, başka bir diş hastalığıyla açıklanamıyor olmalıdır. Yani çürük, kırık, pulpa iltihabı gibi nedenler dışlandıktan sonra ‘dentin hassasiyeti’ tanımı netleşir. ^[3]

Bazı kişiler ‘dişim sızlıyor’ derken aslında zonklayan, gece uykudan uyandıran, kendiliğinden başlayan bir ağrıyı tarif eder. Bu tür ağrılar diş sızlamasından farklı bir problem (örneğin derin çürük veya sinir dokusunun etkilenmesi) düşündürebilir. Hassasiyet çoğunlukla uyaranla başlar ve uyaran kalkınca kısa sürede azalır; buna rağmen ağrı uzuyor veya kendiliğinden geliyorsa gecikmeden muayene gerekir. ^[10]

Diş sızlaması tek bir bölgede yoğunlaşabilir: özellikle diş eti çizgisine yakın ‘boyun’ bölgesi ve kök yüzeyi hassasiyetin sık görüldüğü alanlardır. Bunun nedeni, burada dentinin daha kolay açığa çıkabilmesi ve dentin kanallarının (tübüllerin) uyaranı iç kısma iletebilmesidir. ^[2]

Diş sızlaması nasıl oluşur?

Dişin dış yüzeyini mine, mine altını dentin oluşturur. Dentin, mikroskobik kanalcıklar içerir ve bu kanalcıkların içindeki sıvı hareketi sinir uçlarını uyarabilir. Günümüzde en çok kabul gören açıklama ‘hidrodinamik teori’dir: Soğuk, hava püskürtme, tatlı ya da asit gibi uyaranlar dentin tübüllerindeki sıvının hareketini artırır; bu hareket sinir liflerini tetikleyerek kısa süreli, keskin ağrıya yol açar. ^[2]

Bu mekanizmanın gerçekleşebilmesi için dentinin ağız ortamına açılması ve tübüllerin ‘açık’ olması gerekir. Yani mine kaybı, kök yüzeyinin açığa çıkması veya yüzeydeki koruyucu tabakanın aşınması gibi durumlar sızlamayı kolaylaştırır. Bu yüzden diş sızlaması çoğu zaman tek bir nedenden değil, birden fazla faktörün üst üste binmesinden kaynaklanır. ^[2]

Diş sızlaması neden olur?

Diş sızlamasının kökeninde genellikle ‘dentin maruziyeti’ vardır; dentin açığa çıktığında uyaranlar daha hızlı iletilir. Aşağıdaki nedenler, tek başına veya birlikte sızlamayı başlatabilir. ^[2]

Mine kaybı: aşınma, erozyon, çatlaklar

Mine, dişin koruyucu kalkanıdır. Asitli içecekler ve yiyecekler, sık atıştırma, reflü gibi iç asit kaynakları ve yanlış fırçalama tekniği minede zayıflamaya ve zamanla doku kaybına neden olabilir. Mine inceldikçe dentin daha kolay etkilenir ve hassasiyet başlar. ^[2]

Erozyon (asidik çözünme) özellikle gazlı içecekler, meyve suları, sık limonlu içecek tüketimi gibi alışkanlıklarla ilişkilidir. Diyet asitleri ve tüketim alışkanlıklarının diş erozyonunu artırabildiği sistematik derlemelerde vurgulanır. ^[11]

Dişlerde mikro-çatlaklar da sızlamayı tetikleyebilir. Çatlak, uyaranın dentin tübüllerine ulaşmasını kolaylaştırır; çiğnerken ‘bir noktada batma’ ve soğukla ani sızlama tipik ipuçları olabilir. Çatlakların gözle görünmesi her zaman kolay değildir; muayene ve gerektiğinde görüntüleme gerekir. ^[8]

Diş eti çekilmesi ve kök yüzeyinin açığa çıkması

Diş eti çekildiğinde kök yüzeyi açığa çıkar. Kök yüzeyinde mine yoktur; daha ‘poröz’ bir yapı olan dentin/cementum bölgesi dış uyaranlara karşı daha savunmasızdır. Bu nedenle diş eti çizgisine yakın sızlama, çoğu zaman çekilme ve kök yüzeyi hassasiyetiyle ilişkilidir. ^[2]

Diş eti hastalıkları ve periodontal tedaviler sonrasında da geçici hassasiyet görülebilir. Klinik rehberler, diş eti tedavisi öncesinde hastaya hassasiyet gelişebileceğinin söylenmesini; düşük aşındırıcılı, florür içeren macun ve travmasız fırçalama tekniğinin kontrol edilmesini önerir. ^[5]

Çürük, eski dolgu ve sızıntı yapan restorasyonlar

Diş çürüğü her zaman ‘delik’ olarak başlamaz. Erken dönemde mine yüzeyi zayıflayabilir ve kişi sıcak-soğuk hassasiyeti hissedebilir. Çürük ilerledikçe dentine yaklaşır, hassasiyet artar ve tedavi edilmezse ağrı daha uzun sürmeye başlayabilir. ^[4]

Eski veya uyumsuz dolgu kenarlarında sızıntı olduğunda, bakteriler diş dokusuna tekrar ulaşabilir. Bu durum hem hassasiyet hem de çiğneme sırasında rahatsızlık yaratabilir. Bazı vakalarda yalnızca dolgunun yenilenmesi yeterliyken, derinleşmiş bir problemde daha kapsamlı tedavi gerekebilir. ^[8]

Diş hekimliği işlemleri sonrası geçici hassasiyet

Diş taşı temizliği, kök yüzeyi düzleştirme, dolgu yenileme veya beyazlatma gibi işlemlerden sonra kısa süreli hassasiyet görülebilir. Bu hassasiyet çoğu zaman günler içinde azalır; ancak ağrı şiddetleniyor, uyaran olmadan da devam ediyor veya tek bir dişte yoğunlaşıyorsa kontrol gerekir. ^[5]

Profesyonel uygulamalarla (örneğin florür vernik gibi) yüzeyin güçlendirilmesi, geçici hassasiyeti daha hızlı kontrol altına almaya yardımcı olabilir. Florür vernik uygulaması, hem mineyi güçlendirmek hem de hassasiyeti azaltmak amacıyla diş yüzeyinde bir süre kalarak florürü yavaş salabilir. ^[12]

Diş sıkma-gıcırdatma ve çene yükü

Diş sıkma ve gıcırdatma (bruksizm), dişlerde aşınma ve mikro-çatlak riskini artırarak hassasiyeti tetikleyebilir. NIDCR, bruksizmin dişlerde aşınma, kırılma ve diş hassasiyeti gibi bulgularla ilişkili olabileceğini belirtir. ^[14]

Eğer sabahları çene kaslarında yorgunluk, şakaklarda baş ağrısı, dişlerde ‘genel bir sızı’ gibi yakınmalar varsa bruksizm olasılığı artar. Bu durumda yalnızca macun değiştirmek değil, çene yükünü azaltacak yaklaşımlar (örneğin gece plağı değerlendirmesi) gündeme gelir. ^[14]

Reflü, ağız kuruluğu ve diğer ağız ortamı faktörleri

Mide asidinin ağza kadar gelmesi, diş yüzeyinde kimyasal aşınmayı artırabilir. GERD ile diş erozyonu arasındaki ilişkiyi inceleyen sistematik derlemeler, reflünün diş sert dokularında erozyonla bağlantılı olabileceğini göstermektedir. ^[13]

Ağız kuruluğu da dolaylı bir risk oluşturabilir. Tükürük, asidi tamponlamaya ve diş yüzeyini yeniden mineralize etmeye yardımcı olur; tükürüğün azalması asit etkisini artırıp sızlamayı kolaylaştırabilir. Reflü yakınması veya ağız kuruluğu belirginse, yalnızca dişe odaklanmak yerine altta yatan tetikleyicileri de değerlendirmek gerekir. ^[13]

Sinüs kaynaklı ağrı ile karıştırılabilir mi?

Üst arka dişlerin kökleri sinüs boşluklarına yakın olduğu için, bazı sinüs enfeksiyonlarında üst dişlerde ‘yaygın basınç’ hissi oluşabilir. Buradaki önemli fark; genellikle birden çok dişte, baskı tarzında ve baş eğilince artabilen bir ağrı tariflenmesidir. Yine de sinüs ağrısı ile diş kaynaklı ağrıyı ayırmak her zaman kolay değildir; şüphede muayene en güvenli yaklaşımdır. ^[10]

Belirtiye göre hızlı ipucu tablosu

Aşağıdaki tablo, diş sızlamasını tetikleyen duruma göre olası nedenleri ve ilk adımı özetler. Kesin tanı için muayene gerektiğini unutmayın. ^[3]

Tetikleyici / Belirti	Daha olası neden	İlk yapılacak
Soğukla aniden, uyaran kalkınca hızla geçiyor	Dentin maruziyeti (mine kaybı/çekilme)	Hassasiyet macunu + fırçalama tekniğini düzelt
Tatlı/ekşiyle sızlıyor	Açık dentin veya erken çürük	Asit-şeker sıklığını azalt, kontrol randevusu planla
Çiğneme sırasında tek noktada batma	Çatlak diş veya dolgu uyumsuzluğu	Sert yiyecekten kaçın, muayene ile çatlak değerlendirmesi
Temizlik/periodontal işlem sonrası başladı	Geçici kök yüzeyi hassasiyeti	Florürlü macun, yumuşak fırça; şikayet sürerse kontrol
Sabah çene yorgunluğu + yaygın sızı	Bruksizm	Gece sıkmayı değerlendirin; hekimle gece plağı konuşun

Diş sızlamasına ne iyi gelir? Evde 10 net adım

Evde yapılacaklar ‘neden ortadan kalkmadan’ kalıcı çözüm oluşturmaz; ancak doğru uygulandığında sızlamayı anlamlı ölçüde azaltabilir ve dişi koruyabilir. Aşağıdaki adımlar, diş sızlamasının en sık nedenlerine göre pratik bir plan sunar. ^[2]

1. Tetikleyiciyi 48 saat gözleyin: sızlama yalnızca soğukta mı, tatlı-ekşide mi, çiğnemede mi artıyor? Bu gözlem, diş hekimine doğru bilgi verir. ^[3]
2. Fırçayı yumuşatın ve basıncı azaltın: yumuşak kıllı fırça ile diş eti çizgisine 45 derece açıyla, kısa ve nazik hareketlerle fırçalayın. Sert fırçalama, çekilme ve boyun bölgesi aşınmasını artırabilir. ^[2]
3. Günde 2 kez, yaklaşık 2 dakika florürlü macunla fırçalayın. Bu alışkanlık hem çürük riskini azaltır hem de yüzeyi güçlendirmeye yardım eder. ^[9]
4. Her gün diş aralarını temizleyin: diş ipi veya arayüz temizleyicisiyle günde 1 kez temizlik, diş eti sağlığını korur ve çekilme riskini düşürür. ^[9]
5. Hassasiyet giderici macunu ‘düzenli’ kullanın: kanalcıkları tıkayan ya da sinir iletimini azaltan içerikler düzenli kullanıldığında daha iyi sonuç verir. Bazı çalışmalarda etkiyi görmek için haftalar gerekebildiği bildirilir. ^[6]
6. Macunu noktasal uygulayın: gece yatmadan önce, sızlayan bölgeye bezelye tanesi kadar macunu parmağınızla 30–60 saniye nazikçe yayın; ardından tükürün, suyla çalkalamayın. Bu yaklaşım, aktif maddenin temas süresini artırır. ^[6]
7. Asit maruziyetini azaltın: gazlı içecek, enerji içeceği, çok sık meyve suyu ve sık limonlu içecek tüketimi erozyonu hızlandırabilir. Asitli bir şey tükettikten sonra ağzı suyla çalkalayın ve fırçalamayı erteleyin. ^[11]
8. Asit sonrası fırçalamayı hemen yapmayın: Erozyondan hemen sonra fırçalamak diş sert dokusu kaybını artırabilir. Bu nedenle asitli tüketimden sonra bir süre beklemek daha güvenlidir; bazı uzman görüşleri 30 dakika beklemeyi vurgular. ^[12]
9. Ilık tuzlu su ile çalkalayın: yarım çay kaşığı tuzu bir bardak ılık suda çözün, 30–60 saniye çalkalayıp tükürün. Bu uygulama ağız içini temizlemeye ve geçici rahatlamaya destek olabilir. ^[10]
10. Gece diş sıkma şüpheniz varsa not alın: sabah çene ağrısı, dişlerde yassılaşma, baş ağrısı gibi bulgular varsa hekimle paylaşın; gece plağı gibi koruyucu seçenekler değerlendirilebilir. ^[14]

Diş sızlamasında sık yapılan hatalar

Sızlama yaşarken yapılan bazı alışkanlıklar sorunu büyütebilir. Aşağıdaki maddeler, en sık görülen hataları net biçimde özetler. ^[2]

• Sert kıllı fırça kullanmak ve ‘bastırarak’ fırçalamak.
• Asitli içeceklerden sonra hemen fırçalamak.
• Diş ipini tamamen bırakmak (diş eti iltihabı çekilmeyi artırabilir). ^[9]
• Sızlayan dişi ‘hiç kullanmamak’ ve sadece karşı tarafta çiğnemek (çene kaslarına dengesiz yük bindirebilir). ^[14]
• Uyaranı bastırmak için çok sık şekerli/asitli atıştırmaya yönelmek.
• Kırık-çatlak şüphesi varken sert kabuklu yiyeceklerle zorlamak.
• Ağrı kesiciyi ‘neden yerine’ koymak ve muayeneyi ertelemek.

Diş hekimi diş sızlaması için neler yapar?

Diş hekimi önce ‘sızlama gerçekten dentin hassasiyeti mi?’ sorusunu netleştirir. Bunun için çürük, kırık, dolgu sızıntısı, diş eti hastalığı ve pulpa problemleri dışlanır; ardından dentin maruziyeti ve risk faktörleri değerlendirilir. ^[3]

Nedene göre uygulanabilecek yaklaşımlar farklıdır. Bazı hastalarda davranış değişikliği ve doğru macun yeterliyken, bazı hastalarda yüzeyin kapatılması veya diş eti tedavisi gerekir. ^[8]

Klinikte uygulanabilen başlıca yöntemler

• Florür vernik veya jel uygulamaları: Mineyi güçlendirmeye ve hassas yüzeyleri daha dirençli hale getirmeye yardımcı olur. ^[12]
• Dentin tübüllerini kapatan ajanlar ve yüzey kaplamaları: Kök yüzeyindeki açıklığı azaltarak uyaran iletimini düşürmeyi hedefler. ^[6]
• Küçük doku kayıplarında restoratif kapatma: Boyun bölgesindeki doku kaybı veya sızıntı varsa uygun restorasyonla yüzey korunur. ^[8]
• Diş eti çekilmesinde periodontal yaklaşım: Çekilme belirginse kök yüzeyini korumaya yönelik periodontal tedaviler veya gerektiğinde cerrahi seçenekler düşünülebilir. ^[5]
• Bruksizmde koruyucu yaklaşımlar: Diş aşınmasını azaltmak için gece plağı gibi yöntemler değerlendirilebilir. ^[14]

Kanal tedavisi ne zaman gündeme gelir?

Dentin hassasiyeti tipik olarak kısa sürer; ancak ağrı uzun sürüyor, kendiliğinden başlıyor, gece uyandırıyor veya sıcakla artıp dakikalarca devam ediyorsa pulpa dokusu etkilenmiş olabilir. Böyle bir tabloda ‘hassasiyet macunu’ tek başına yeterli olmaz; kesin tanı ve gerekli tedavi için muayene şarttır. ^[10]

Diş ağrısı ve şişlik gibi enfeksiyon düşündüren durumlarda, kalıcı çözüm çoğu zaman dişe yönelik kesin tedavidir. Klinik rehberler, immün sistemi normal yetişkinlerde çoğu diş ağrısı ve ağız içi şişlik vakasında antibiyotiğin tek başına çözüm olmadığını; önceliğin diş hekimliği tedavisi ve gerekirse uygun ağrı kontrolü olduğunu vurgular. ^[15]

Diş sızlaması ne zaman acil kabul edilir?

Diş sızlaması çoğu zaman yönetilebilir bir hassasiyet olsa da bazı bulgular ‘basit hassasiyet’ sınırını aşar. Aşağıdaki durumlarda beklemek yerine hızlı değerlendirme daha güvenlidir. ^[10]

• Ağrının kendiliğinden başlaması veya uyaran kalktıktan sonra uzun süre devam etmesi.
• Yüzde/diş etinde şişlik, akıntı, kötü tat, ateş gibi enfeksiyon bulguları. ^[10]
• Ağızdan durmayan kanama veya hızla artan şişlik.
• Yutma güçlüğü, nefes darlığı, göz çevresine doğru yayılan şişlik gibi ‘acil’ belirtiler. ^[16]
• Travma sonrası diş kırığı, yer değiştirme veya çenede yaralanma şüphesi. ^[16]

Diş sızlamasını azaltmak için 30 günlük plan

Diş sızlaması kronikleştiğinde kişi sürekli tetikleyiciden kaçınmaya başlar; bu da beslenme ve yaşam kalitesini etkiler. Aşağıdaki 30 günlük plan, evde uygulanabilir adımları düzenli hale getirerek hem sızlamayı azaltmayı hem de diş yüzeyini korumayı hedefler. ^[6]

1–7. gün: Temel alışkanlıkları düzelt

Yumuşak fırçaya geçin ve basıncı azaltın. Fırçalama sürenizi ‘yaklaşık 2 dakika’ olacak şekilde sabitleyin ve günde 2 kez uygulayın. ^[9]

Asitli içecekleri ‘sıklık’ açısından azaltın: tek seferde uzun süre yudumlamak yerine mümkünse tek öğüne sıkıştırıp sonrasında suyla çalkalayın. ^[11]

Hassasiyet macununu her fırçalamada kullanın ve gece noktasal uygulamayı ekleyin. ^[6]

8–14. gün: Tetikleyicileri netleştir

Hangi uyaranın daha çok sızlattığını kayıt edin: soğuk mu, tatlı mı, çiğneme mi? Bu bilgi, çürük/çatlak gibi durumları ayırt etmede yardımcıdır. ^[3]

Sızlama tek bir dişte yoğunlaşıyorsa veya çiğnerken ‘çat’ diye bir hassas nokta varsa kontrol randevusu planlayın; tek taraflı şikayetler yapısal bir sorunu düşündürebilir. ^[8]

15–21. gün: Diş eti ve arayüz temizliğini güçlendir

Her gün diş aralarını temizlemeyi aksatmayın. Plak birikimi ve diş eti iltihabı çekilmeyi kolaylaştırabilir; çekilme de kök yüzeyi hassasiyetini artırır. ^[5]

Diş eti çizgisinde kanama varsa fırçalamayı ‘kesmek’ yerine tekniği düzeltin ve düzenliliği koruyun; kanama devam ediyorsa profesyonel değerlendirme planlayın. ^[9]

22–30. gün: Sonuçları ölç ve gerekirse profesyonel adım at

Hassasiyet giderici ürünlerin etkisi çoğu zaman kademelidir; bu nedenle 3–4 haftalık düzenli kullanımdan sonra şikayet düzeyinizi tekrar değerlendirin. ^[6]

Azalma yoksa veya sızlama artıyorsa, altta yatan çürük/çatlak/çekilme gibi nedenler açısından muayene olun. Tanı netleşince, florür vernik veya yüzey kaplama gibi klinik seçenekler gündeme gelebilir. ^[8]

Diş sızlaması ile ilgili sıkça sorulan sorular

Diş sızlaması ile yaşam: pratik ipuçları

Diş sızlaması yaşayan birçok kişi, fark etmeden ‘kaçınma davranışı’ geliştirir: hep aynı tarafta çiğner, çok soğuk içecekleri tamamen bırakır, tatlıyı hızlı yutar veya fırçayı o bölgeden uzak tutar. Bu refleks kısa vadede rahatlatır; ancak uzun vadede plak birikimi, diş eti problemleri ve çiğneme dengesizliği gibi yeni sorunları tetikleyebilir. Hedef, tetikleyicileri yönetirken hijyenden ve dengeli çiğnemeden vazgeçmemektir. ^[3]

Sızlama varken beslenmede en kritik konu ‘sıklık’tır. Asitli içecek ya da meyve suyu tek seferde tüketildiğinde tükürük zamanla ortamı tamponlar; fakat gün boyu yudum yudum içildiğinde asit saldırıları uzar. Sıklığı azaltmak (örneğin asitli tüketimi öğün içine toplamak), ardından su içmek ve mümkünse tükürüğü artırmak, erozyon riskini düşürmeye yardımcı olabilir. ^[13]

Asitli bir şey tükettikten sonra hemen fırçalamak cazip gelebilir; fakat asit, mineyi geçici olarak yumuşatabilir. Bu yüzden asitli yiyecek-içeceklerden sonra önce suyla çalkalamak ve diş fırçalamayı yaklaşık 30 dakika ertelemek daha güvenli bir alışkanlıktır. ^[11]

‘Fırçalamayı ertelemek’ ile ‘fırçalamayı atlamak’ aynı şey değildir. Gün içinde fırçalamayı tamamen bırakmak, plak birikimini artırarak diş eti iltihabını kolaylaştırır ve çekilme riskini büyütebilir. Bu nedenle temel hedef, günde iki kez florürlü macunla yaklaşık 2 dakika fırçalamayı sürdürmek; sadece asit sonrası zamanlamayı doğru ayarlamaktır. ^[9]

Sızlama diş eti çizgisi hizasında ve ‘çentik’ gibi bir bölgede yoğunlaşıyorsa, bu alanın travmaya hassas olduğunu düşünmek gerekir. Sert fırçalama, yan yana sertçe ovma veya aşındırıcılığı yüksek ürünlerle kontrolsüz kullanım, bu bölgede doku kaybını hızlandırabilir. Nazik teknik ve yumuşak kıllı fırça, bu riski azaltmanın en basit yoludur. ^[3]

Hassasiyet giderici macunlar genellikle düzenli kullanımda etki gösterir. Bazı kişiler birkaç gün içinde rahatlama hissederken, çalışmalar etkinin belirginleşmesi için birkaç hafta düzenli kullanım gerekebileceğini bildirir. Bu yüzden ürün değiştirip ‘olmadı’ demeden önce aynı yaklaşımı 2–4 hafta sürdürmek daha gerçekçidir. ^[6]

Bruksizm (diş sıkma veya gıcırdatma) varsa, hassasiyet yalnızca bir dişte değil yaygın biçimde hissedilebilir. Sabahları çenede yorgunluk, baş ağrısı, dişlerde genel hassasiyet ve belirgin aşınma bulguları birlikteyse diş sıkma olasılığı artar. Böyle bir tabloda yalnızca macunla oyalanmak yerine, diş hekimiyle gece plağı gibi koruyucu seçenekleri konuşmak gerekir. ^[14]

Sızlamanın ‘tek bir noktada’ mı ‘genelde’ mi olduğuna dikkat etmek tanı açısından da ipucu verir. Tek dişte ısırınca sızlama, çatlak veya dolgu kenarı problemi gibi lokal nedenleri düşündürürken; birçok dişte benzer şikayet, erozyon/abrazyon veya bruksizm gibi yaygın faktörlerle daha uyumlu olabilir. Bu ayrımı not almak, muayenede doğru soruların sorulmasını kolaylaştırır. ^[2]

Sıcak-soğuk hassasiyeti, bazı kişilerde yanlışlıkla ‘sinüs ağrısı’ ile karıştırılabilir. Üst azı dişleri sinüs boşluklarına yakın olduğu için üst çenede yaygın basınç, burun akıntısı ve yüz dolgunluğu varsa sinüs kaynaklı ağrı diş ağrısını taklit edebilir. Yine de sızlama devam ediyorsa, çürük veya çatlak gibi dental nedenler mutlaka dışlanmalıdır. ^[10]

Diş sızlaması yaşayan kişiler, randevuya gidene kadar tetikleyicileri yöneterek günü rahat geçirebilir: oda sıcaklığında içecekler seçmek, sert kabuklu gıdaları daha küçük parçalara bölmek, ‘gün boyu’ atıştırmayı azaltmak ve fırçayı diş eti çizgisine bastırmamak bu süreçte işe yarar. Bu adımlar tedavi değildir; fakat şikayeti büyütmeden kontrol altında tutar. ^[8]

Eğer ağrı birkaç saniyeden uzun sürüyor, gece uykudan uyandırıyor veya sıcakla artıp uzun süre devam ediyorsa, bu tablo basit dentin hassasiyetinden farklı olabilir. Böyle durumlarda kendi kendine çözüm aramak yerine muayene ve gerekirse görüntüleme ile nedenin netleştirilmesi gerekir. ^[10]

Uzun vadede en iyi sonuçlar, küçük ama tutarlı alışkanlıklarla gelir: düzenli florürlü fırçalama, arayüz temizliği, asit yönetimi, gerekiyorsa profesyonel florür uygulaması ve mekanik yükü azaltma (ör. bruksizm kontrolü) bir araya geldiğinde sızlamanın kontrol altına alınması daha olasıdır. ^[6]

Kaynaklar

• [1] Zeola LF, Soares PV, Cunha-Cruz J. Prevalence of dentin hypersensitivity: Systematic review and meta-analysis. J Dent. 2019. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30639724/
• [2] West NX, Seong J, Davies M. Dentin hypersensitivity: pain mechanisms and aetiology of exposed cervical dentin. Clin Oral Investig. 2013. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3585766/
• [3] Davari A, Ataei E, Assarzadeh H. Dentin Hypersensitivity: Etiology, Diagnosis and Treatment; A Literature Review. J Dent (Shiraz). 2013. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3927677/
• [4] National Institute of Dental and Craniofacial Research (NIDCR). Tooth Decay. https://www.nidcr.nih.gov/health-info/tooth-decay
• [5] Scottish Dental Clinical Effectiveness Programme (SDCEP). Dentine sensitivity guidance (PMPR). https://www.periodontalcare.sdcep.org.uk/guidance/treatment-components/pmpr/dentine-sensitivity/
• [6] NCBI Bookshelf (DARE/York). Management of dentine hypersensitivity: efficacy of professionally and self administered agents. 2014. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK290877/
• [7] Poulsen S, Errboe M, Lescay Mevil Y, Glenny A-M. Potassium containing toothpastes for dentine hypersensitivity. Cochrane Database Syst Rev. 2006. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16855970/
• [8] JADA. Preventing and treating tooth sensitivity. J Am Dent Assoc. 2013. https://jada.ada.org/article/S0002-8177(14)60601-2/fulltext
• [9] NHS. How to keep your teeth clean. https://www.nhs.uk/live-well/healthy-teeth-and-gums/how-to-keep-your-teeth-clean/
• [10] NHS. Toothache. https://www.nhs.uk/symptoms/toothache/
• [11] Wiegand A, Egert S, Attin T. Toothbrushing before or after an acidic challenge to minimize tooth wear? Am J Dent. 2008. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18435369/
• [12] NHS (Whittington Health). Fluoride varnish patient information. 2023. https://www.whittington.nhs.uk/document.ashx?id=15470
• [13] Firouzei MS, et al. Gastroesophageal reflux disease and tooth erosion. 2011. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3556282/
• [14] NIDCR. Ask the Expert: Bruxism (Tooth Grinding). https://www.nidcr.nih.gov/health-info/bruxism/ask-expert-bruxism-tooth-grinding
• [15] CDC. Dentists: Be Antibiotics Aware – Treating Patients with Dental Pain and Swelling (ADA guideline summary). https://www.cdc.gov/antibiotic-use/media/pdfs/ada-treatment-guidelines-508.pdf
• [16] NHS. How to find an emergency or urgent NHS dentist appointment. https://www.nhs.uk/nhs-services/dentists/how-to-find-an-nhs-dentist-in-an-emergency/
• [17] ADA News. Brushing before or after breakfast (wait 30 minutes after acidic foods if brushing after). https://adanews.ada.org/huddles/brushing-before-or-after-breakfast/

...

Yasal Uyarı ve Sorumluluk Reddi: Bu blogda yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve yayınlandığı tarihteki mevcut bilimsel verilere dayanarak hazırlanmıştır. Söz konusu bilgiler, profesyonel tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavi yerine geçmez. Sağlığınızla ilgili herhangi bir soru, endişe veya ihtiyaç durumunda, lütfen bir doktora ya da yetkin bir sağlık kuruluşuna başvurunuz. Bu blogda sunulan bilgilerin kullanımı tamamen okuyucunun sorumluluğundadır. Blog sahibi, yazarlar veya bağlı kuruluşlar, bu içeriklerin doğruluğu, güncelliği veya eksiksizliği konusunda herhangi bir garanti vermez ve bu bilgilerin kullanımından kaynaklanabilecek doğrudan veya dolaylı herhangi bir zarar veya kayıptan sorumlu tutulamaz. Sağlık durumunuza ilişkin kararlar almadan önce, mutlaka bir sağlık uzmanına danışmanız gerektiğini unutmayınız. Bu blog, tıbbi bir hizmet sunmamakta olup yalnızca bilgilendirme amacı taşımaktadır.