Gömülü Diş Tedavisi: Neden Olur, Nasıl Yapılır?

Gömülü diş tedavisi, sürme zamanı gelmesine rağmen çene kemiği veya diş eti altında kalan dişlerin oluşturduğu ağrı, enfeksiyon ve komşu diş sorunlarını çözmek için planlanan işlemlerin genel adıdır. Gömülü diş bazen sessizce ilerler; bazen de şiddetli zonklama, diş etinde şişlik ve ağız açmada zorlanma gibi belirtilerle günlük hayatı zorlaştırır.

Gömülü diş tedavisi tek bir yöntem değildir; ortodontik olarak dişi yerine sürdürmek, cerrahi olarak dişi çıkarmak (çekmek) ya da belirli aralıklarla takip etmek gibi seçenekleri içerir. Hangi yolun seçileceği; dişin konumu, komşu dişlere etkisi, kişinin yaşı, ağız hijyeni, mevcut şikâyetler ve röntgen bulgularına göre netleştirilir. Amacımız yalnızca ağrıyı dindirmek değil, ileride oluşabilecek çürük, diş eti hastalığı, kist ve sinir hasarı gibi riskleri de yönetmektir.

Gömülü diş nedir?

Gömülü diş, normalde ağız içinde görünmesi ve çiğneme sistemine katılması beklenen bir dişin, sürme yolunu tamamlayamayıp kemik içinde ya da diş eti altında kalmasıdır. Bu durum; dişin yönünün yanlış olması, çenede yer darlığı bulunması veya dişin önünde fiziksel bir engel oluşması gibi nedenlerle gelişebilir. Oral cerrahi kaynaklarda gömülü diş, ‘normal konumuna sürmesi engellenmiş diş’ olarak tanımlanır.. ^[4]

Gömülü diş denince çoğu kişinin aklına yirmilik dişler gelse de, köpek dişi (kanin), küçük azı dişleri ve daha nadiren diğer dişler de gömülü kalabilir. Özellikle üst çenedeki köpek dişi, estetik ve fonksiyon açısından kritik olduğu için, gömük kaldığında tedavi planı çoğu zaman ortodonti ve cerrahinin birlikte çalışmasını gerektirir.

Hangi dişler daha sık gömülü kalır?

En sık gömülü kalan dişler genellikle üçüncü büyük azılar (yirmilik dişler) ve üst çenedeki köpek dişleridir. Yirmilik dişler çoğu kişide 17–25 yaş aralığında sürmeye başlar; ancak herkesin çene yapısı aynı olmadığı için bu dişler bazen tamamen kemik içinde kalabilir.. ^[1]

Köpek dişleri ise genellikle 11–12 yaş civarında sürer. Bu dönemde çenede yer darlığı, süt dişinin geç düşmesi veya dişin sürme yönünün değişmesi gibi faktörler devreye girerse diş damak tarafında ya da dudak tarafında gömülü kalabilir.. ^[1]

Diş sürme zamanları neden önemli?

Dişlerin beklenen yaş aralıklarında sürmemesi tek başına kesin bir hastalık belirtisi değildir; ancak hekim için önemli bir işarettir. Örneğin köpek dişi beklenen dönemde sürmüyorsa, komşu kesici dişlerin köklerine baskı yapıp kök erimesi riskini artırabilir. Bu nedenle gecikme fark edildiğinde muayene ve uygun görüntüleme ile dişin konumunun netleştirilmesi gerekir.. ^[12]

Gömülü diş tipleri ve genel yaklaşım

Gömülü diş aynı başlık altında toplanan tek bir sorun gibi görünse de, dişin tipi ve konumu tedavi yaklaşımını ciddi biçimde değiştirir. Aşağıdaki tablo, klinikte en sık karşılaşılan senaryoları özetler.

Diş tipi	Gömülü kalma nedeni (örnek)	Sık şikâyet	Genel yaklaşım
Alt yirmilik diş	Çenede yer darlığı, yatık konum	Ağrı, şişlik, perikoronit	Şikâyet/hasar varsa cerrahi değerlendirme; uygun olguda takip
Üst yirmilik diş	Yer darlığı veya sürme yönü	Basınç hissi, komşu dişte çürük	Konuma göre takip veya çekim
Üst köpek dişi	Sürme yolu sapması, süt dişinin geç düşmesi	Estetik boşluk, komşu kökte risk	Yer açma + cerrahi erişim + ortodontik traksiyon
Diğer dişler	Fazla diş/kist/engel	Çapraşıklık, fonksiyon kaybı	Engeli kaldırma, ortodonti veya çekim

Tablodaki yaklaşım, üçüncü molar değerlendirme rehberleri ve cerrahi standartlarla uyumludur. . ^[5]

Gömülü diş belirtileri nelerdir?

Gömülü dişin belirtileri, dişin ne kadar sürmüş olduğuna ve çevre dokularda iltihap olup olmadığına göre değişir. Kısmen sürmüş yirmilik dişlerde, dişin üzerini örten diş eti kapağı altında bakteri birikimi kolaylaşır ve ‘perikoronit’ denilen iltihaplı tablo ortaya çıkabilir.. ^[2]

• Diş ve diş etinde zonklayıcı ağrı
• Diş etinde kızarıklık ve hassasiyet
• Gömülü dişin bulunduğu bölgede şişlik veya sertlik
• Kulağa, şakak bölgesine ya da çeneye vuran ağrı
• Ağız açmada zorlanma (trismus)
• Ağız kokusu, kötü tat veya yutkunurken rahatsızlık
• Çene altı lenf bezlerinde hassasiyet veya büyüme

Bazı gömülü dişler ise uzun süre belirti vermez. Bu sessiz dönemde bile komşu dişte çürük gelişebilir veya diş eti cebi derinleşip periodontal sorunlar başlayabilir. Belirti yok diye ‘risk yok’ sonucuna varmak doğru değildir; değerlendirme için klinik muayene ve röntgen birlikte ele alınmalıdır.. ^[5]

Gömülü diş neden olur?

Gömülü dişin tek bir nedeni yoktur. Çene kemiğinin boyutu, dişlerin dizilimi, genetik özellikler ve çocukluk dönemindeki süt dişi problemleri bir araya gelerek dişin sürme yolunu bozabilir. Özellikle yer darlığı, dişin sürme yolunda karşılaştığı en yaygın engellerden biridir.. ^[4]

1. Genetik yatkınlık ve ailede benzer öykü bulunması
2. Çene darlığı veya dişlerin çapraşıklığı nedeniyle sürme alanının yetersiz kalması
3. Süt dişinin zamanında düşmemesi ya da süt dişindeki çürük/enfeksiyonun alttaki dişi etkilemesi
4. Dişin yanlış yönde gelişmesi (yatık, ters veya eğimli konum)
5. Sürme yolunda fazla diş (süpernümerer), kist ya da kemik engeli olması
6. Travma veya çene gelişimini etkileyen bazı sistemik durumlar

Dişlerin sürmesi, yalnızca dişin yukarı doğru hareket etmesinden ibaret değildir. Çene kemiği ve diş eti dokusunda yeniden şekillenme, sürme yolunun açık olması ve dişin doğru açıyla yönlenmesi gerekir. Diş, komşu diş köklerine doğru eğimli geliştiyse veya folikül çevresinde yer kaplayan bir engel varsa sürme gecikebilir ya da tamamen durabilir. Bu nedenle gömülü diş, çoğu zaman bir ‘yer ve yön’ problemidir.. ^[4]

Yirmilik dişler (üçüncü büyük azılar) genellikle geç dönemde sürer ve bu yüzden gömülü kalma olasılıkları daha yüksektir. Kalıcı üçüncü büyük azıların sürme döneminin çoğunlukla 17–25 yaş aralığına denk geldiği kabul edilir. Bu dönemde çenedeki yer darlığı belirginse, diş kısmen sürüp yarım kalabilir veya tamamen kemik içinde kalabilir.. ^[1]

Gömülü diş çekilmezse ne olur?

Sorun çıkaran gömülü dişi tedavisiz bırakmak, zaman içinde komşu dişte çürük ve diş eti kaybı gibi geri dönüşü zor problemlere zemin hazırlayabilir. Özellikle yirmilik diş ile ikinci büyük azı dişi arasındaki temas bölgesi, temizliği zorlaştırdığı için çürük ve periodontal hasar açısından risklidir.. ^[5]

Bazı durumlarda gömülü diş çevresinde kist oluşumu veya kök erimesi gibi patolojiler görülebilir. Bu tür lezyonlar nadir olsa da, ortaya çıktığında çevre kemikte genişleme ve komşu dişlerde kayıp riskini artırabilir. Bu nedenle ‘çekilecek mi, takip mi edilecek?’ kararı, yalnızca ağrıya bakılarak değil, röntgen bulguları ve risk değerlendirmesiyle verilmelidir.. ^[4]

Gömülü diş tanısı nasıl konur?

Tanının ilk adımı, ayrıntılı ağız içi muayenedir. Hekim; diş etinde kızarıklık, kısmi sürme, çürük, diş eti cebi derinliği, ısırma ilişkisi ve ağrı noktasını değerlendirir. Gömülü diş şüphesi varsa görüntüleme ile dişin kemik içindeki yönü ve komşu anatomik yapılarla ilişkisi netleştirilir.. ^[5]

Panoramik röntgen

Panoramik röntgen, hem üst hem alt çeneyi tek görüntüde değerlendirerek gömülü dişin yerini, eğimini ve komşu dişlerle temasını gösterir. Üçüncü büyük azıların değerlendirilmesinde, klinik muayeneden sonra panoramik görüntülemenin yaygın şekilde kullanılması önerilir.. ^[5]

CBCT (konik ışınlı BT)

Bazı vakalarda iki boyutlu röntgen, dişin sinir kanalıyla ilişkisini veya kök erimesini yeterince net göstermez. Alt çenede gömülü yirmilik dişin alt çene siniriyle yakın ilişkisi şüphesi varsa veya üst köpek dişinde komşu kesicilerin köklerine temas düşünülüyorsa, üç boyutlu görüntüleme (CBCT) gündeme gelebilir. Bu karar, radyasyon dozu ve klinik gereklilik birlikte değerlendirilerek verilir.. ^[5]

Erken tanı ne kazandırır?

Üst çenede palatinal yönde yer değiştirmiş köpek dişleri, uygun yaşta ve doğru müdahaleyle daha kolay yönetilir. Çocukluk veya erken ergenlik döneminde yapılan bazı ‘önleyici’ müdahalelerin, cerrahi açma gereksinimini azaltıp azaltmadığına dair kanıtlar sınırlıdır; yine de erken değerlendirme, seçenekleri artırır.. ^[12]

Gömülü diş tedavisi nasıl planlanır?

Tedavi planının merkezinde şu soru vardır: Bu gömülü diş bugün veya gelecekte hastaya zarar verme olasılığı taşıyor mu? Eğer diş aktif bir problem oluşturuyorsa (tekrarlayan iltihap, çürük, komşu dişte hasar, kist şüphesi gibi), müdahale daha net hale gelir. Buna karşılık belirti vermeyen ve patoloji bulgusu olmayan yirmilik dişlerde rutin ‘önleyici çekim’ yaklaşımı birçok rehberde önerilmez.. ^[6]

Asimptomatik ve hastalık bulgusu olmayan gömülü yirmilik dişlerde ‘çekim mi, takip mi?’ sorusuna dair yüksek kesinlikte kanıt azdır. Bir Cochrane derlemesi, bu durumda çekim ile takip stratejilerini karşılaştıran uzun dönem güçlü çalışmaların sınırlı olduğunu ve kararın bireyselleştirilmesi gerektiğini vurgular.. ^[9]

Özetle; tedavi kararı, hastanın şikâyeti, dişin konumu, komşu diş ve sinir gibi kritik yapılara yakınlığı, ağız hijyeni ve kişinin genel sağlık durumuna göre verilir. Hekim bazı olgularda ortodontik sürdürmeyi; bazı olgularda cerrahi çekimi; bazı olgularda ise düzenli izlemeyi tercih edebilir.

Gömülü diş tedavisi seçenekleri

1) Takip ve izlem

Belirti vermeyen, çürük ya da periodontal hasar göstermeyen ve röntgende patoloji işareti olmayan gömülü dişler, uygun görülen aralıklarla takip edilebilir. Takipte amaç, komşu dişte çürük gelişimi, diş eti cebinde derinleşme veya kist benzeri değişiklikleri erken yakalamaktır. Takip kararı verildiyse, düzenli kontrol ve profesyonel değerlendirme aksatılmamalıdır.. ^[5]

2) Ortodontik sürdürme (dişi yerine alma)

Gömülü diş estetik ve fonksiyon açısından kritik bir bölgede ise, ilk seçenek çoğu zaman dişi çekmek değil, doğru konuma sürdürmektir. Bu yaklaşım en çok gömülü köpek dişlerinde gündeme gelir. Süreç genellikle ağızda yer açılması, cerrahi olarak dişin üzerine erişim sağlanması ve ortodontik kuvvetlerle dişin yavaşça sürdürülmesi adımlarından oluşur.. ^[12]

Ortodontik çekme/taşıma süresi kişiden kişiye değişir; dişin damak tarafında mı yoksa dudak tarafında mı olduğu, kökün yönü ve dişin oklüzal düzleme uzaklığı süreyi etkiler. Literatürde ortodontik traksiyon süresinin ortalama olarak yaklaşık 13–16 ay civarında bildirildiği çalışmalar vardır; ideal hizalanmaya gidiş ise daha uzun sürebilir.. ^[13]

3) Cerrahi çekim

Ortodontik olarak yerine sürdürülmesi mümkün olmayan, tekrarlayan enfeksiyon yapan veya komşu dişe zarar verme riski yüksek olan gömülü dişlerde cerrahi çekim gündeme gelir. Cerrahi çekim çoğunlukla lokal anestezi ile yapılır; bazı hastalarda ek sedasyon veya genel anestezi seçenekleri de değerlendirilebilir.. ^[2]

İşlemin temel mantığı, dişin üzerindeki yumuşak dokuya kontrollü bir giriş yapmak, gerektiğinde kemik dokunun küçük bir bölümünü kaldırmak ve dişi tek parça ya da bölümlere ayırarak çıkarmaktır. İşlem sonunda bölge temizlenir ve çoğu zaman dikiş atılır. Zorluk düzeyi, dişin kemik içindeki derinliği ve köklerin anatomik yapılara yakınlığına göre değişir.. ^[5]

4) Koronektomi (kısmi çıkarım)

Alt çenede bazı gömülü yirmilik dişlerin kökleri, alt çene sinirine çok yakın konumlanabilir. Bu tür vakalarda hekim, sinir hasarı riskini azaltmak için dişin yalnızca kron kısmını alıp kökleri yerinde bırakmayı içeren ‘koronektomi’ seçeneğini değerlendirebilir. Koronektominin, uygun hastalarda sinir yaralanması riskini düşürebilen bir alternatif olduğunu bildiren sistematik derlemeler bulunmaktadır.. ^[17]

Koronektomi ‘herkese uygun’ bir yöntem değildir. Köklerin enfekte olması, dişte çürük veya kist şüphesi bulunması, köklerin hareketli olması gibi durumlarda uygun olmayabilir. Ayrıca köklerin zaman içinde yer değiştirmesi veya ikinci bir müdahale gereksinimi gibi olasılıklar da planlama aşamasında konuşulmalıdır.. ^[17]

Gömülü köpek dişi tedavisi nasıldır?

Köpek dişi, gülüş estetiği ve ısırma fonksiyonu açısından kilit bir diştir. Bu nedenle gömülü kaldığında, mümkün olduğunda dişi çekmek yerine ağız içine sürdürmek hedeflenir. Tedavide en kritik nokta, dişin konumunun (damak/dudak tarafı), kök yönünün ve komşu kesici dişlerle ilişkisinin doğru belirlenmesidir.

Çocuklarda palatinal yer değiştirmiş köpek dişleri için ‘önleyici’ bazı seçenekler (örneğin süt köpek dişinin çekilmesi) tartışılır. Cochrane değerlendirmesi, 9–14 yaş grubunda farklı önleyici yaklaşımların etkinliğine dair kanıtların sınırlı ve belirsiz olduğunu; yine de bazı durumlarda cerrahi açma ihtiyacını azaltma potansiyelinin araştırıldığını belirtir.. ^[12]

Gömülü köpek dişi ortodontik traksiyonla sürdürülürken, komşu kesici diş köklerinde erime (rezorpsiyon) riski ayrıca değerlendirilir. Konik ışınlı BT ile yapılan bir çalışmada, gömülü köpek dişine yakın kesici diş köklerinde rezorpsiyon bulguları bildirildiği için, riskli olgularda üç boyutlu değerlendirme daha anlamlı hale gelebilir.. ^[14]

Gömülü yirmilik diş tedavisi nasıldır?

Yirmilik dişler, ağızda en arkada yer aldığı için temizliği zor bir bölgededir. Kısmen sürmüş yirmilik dişlerde diş eti kapağı altında bakteri birikimi, tekrarlayan iltihap ataklarına yol açabilir. Bu tablo tekrarlıyorsa veya komşu dişte çürük/periodontal hasar gelişiyorsa, çekim daha güçlü bir seçenek haline gelir.. ^[6]

NICE rehberi, hastalık bulgusu olmayan gömülü yirmilik dişlerin sırf ‘ileride sorun çıkarabilir’ düşüncesiyle rutin olarak çekilmesini önermemiştir. Buna karşın aktif hastalık bulgusu (çürük, kist, rezorpsiyon, tekrarlayan perikoronit gibi) varsa cerrahi müdahale gündeme gelir. Bu yaklaşım, gereksiz cerrahiyi azaltırken sorunlu vakalarda tedaviyi geciktirmemeyi hedefler.. ^[6]

Gömülü diş çekimi nasıl yapılır?

Gömülü diş çekimi, ‘normal çekim’den farklı olarak çoğu zaman cerrahi aşamalar içerir. İşlemin detayları dişin konumuna göre değişse de, temel adımlar benzer ilerler. Aşağıdaki anlatım, hastaların en sık merak ettiği süreci netleştirmek içindir.

• Hekim tıbbi öyküyü ve kullanılan ilaçları sorgular; gerekli ise görüntülemeyi değerlendirir.
• Bölge genellikle lokal anestezi ile uyuşturulur; uygun olguda sedasyon veya genel anestezi planlanabilir.
• Dişe ulaşmak için diş etinde küçük bir kesi yapılır ve gerekiyorsa minimal kemik kaldırılır.
• Diş tek parça çıkmıyorsa kontrollü şekilde bölünebilir ve parçalar sırayla alınır.
• Bölge temizlenir, kanama kontrol edilir ve dikiş atılabilir.
• Hasta, ilk saatler ve ilk gün için ayrıntılı bakım önerileriyle taburcu edilir.

İşlemin süresi ‘dakika’ olarak sabit bir rakamla söylenemez; çünkü dişin kemik içindeki derinliği ve köklerin şekli süreyi belirler. Ancak hekimler, çoğu vakada işlemin planlanan klinik seansta tamamlandığını ve hastanın aynı gün evine döndüğünü belirtir. Genel anestezi uygulanmışsa takip ve taburculuk süreci farklı planlanabilir.. ^[2]

Ameliyat öncesi hazırlık ve risk değerlendirmesi

Gömülü diş cerrahisinin güvenli ilerlemesi, doğru hazırlıkla başlar. Kan sulandırıcı ilaçlar, kontrolsüz diyabet, bağışıklık sistemi sorunları veya kalp-damar hastalıkları gibi durumlar varsa hekim bunları önceden bilmelidir. Bazı hastalarda ek konsültasyon veya işlem planında değişiklik gerekebilir.. ^[5]

Ayrıca dişin sinir kanalıyla yakın ilişkisi, köklerin eğriliği ve enfeksiyon varlığı gibi faktörler olası komplikasyon riskini belirler. Örneğin alt çenede sinire yakın köklerde geçici uyuşukluk riski daha yüksektir; bu nedenle hekim, riskleri ve alternatifleri (örneğin koronektomi gibi) işlem öncesinde net biçimde anlatmalıdır.. ^[3]

Gömülü diş ameliyatı sonrası iyileşme süreci

İyileşme sürecinin büyük kısmı, ilk 72 saatteki doku tepkisine bağlıdır. Şişlik ve rahatsızlık genellikle ilk gün başlar, 48–72 saat içinde en belirgin seviyeye ulaşabilir ve sonrasında kademeli olarak azalır. Bu zaman çizelgesi, yirmilik diş cerrahisi sonrası dokuların tipik yanıtı olarak klinik kaynaklarda sıkça vurgulanır.. ^[2]

İlk 30 dakika

Çekim sonrası bölgeye yerleştirilen gazlı tampon, kan pıhtısının oluşmasına yardımcı olur. Tamponun hekim önerdiği süre boyunca ısırılarak tutulması kanamayı azaltır ve yara iyileşmesini destekler. Kanama tamamen durmasa bile, hafif sızıntı ilk saatlerde beklenebilir.. ^[2]

İlk 24 saat

• Basınçlı şekilde çalkalama ve tükürmekten kaçınmak
• Sıcak yiyecek-içecek yerine ılık/soğuk tercihi yapmak
• Pıhtıyı bozabilecek sert, taneli veya çok baharatlı gıdalardan uzak durmak
• Hekimin önerdiği şekilde ağız hijyenini sürdürmek
• Sigara içmemek (en az ilk 24 saat)

Bu öneriler, pıhtının yerinde kalmasını ve ‘kuru soket’ gibi komplikasyonların riskinin azalmasını hedefler. . ^[2]

Dikişler ne zaman geçer?

Dikiş tipi iyileşme süresini etkileyebilir. Erimeyen dikişler genellikle kontrol randevusunda alınır; eriyen (kendiliğinden çözünen) dikişler ise çoğu kişide yaklaşık 7–10 gün içinde çözülmeye başlar. Bazı kişilerde dikişlerin tamamen kaybolması daha uzun sürebilir.. ^[3]

Ne zaman normale dönülür?

Hafif cerrahilerden sonra günlük rutine dönüş hızlı olabilir; ancak derin gömülü dişlerde birkaç gün dinlenme gerekebilir. NHS bilgilendirmelerinde, ağrı ve şişliğin çoğu kişide birkaç gün içinde belirgin şekilde azaldığı, tam iyileşmenin ise vakaya göre daha uzun sürebileceği belirtilir. İşe/okula dönüş için en doğru zamanlama, yapılan işlemin zorluğuna göre hekimle birlikte planlanmalıdır.. ^[2]

Komplikasyonlar: riskler ve azaltma yolları

Her cerrahi işlemde olduğu gibi gömülü diş çekiminde de bazı riskler vardır. Bu risklerin çoğu nadirdir ve uygun teknik, doğru hasta seçimi ve iyi ağız bakımıyla azaltılabilir. Yine de hastanın hangi belirtilerde kontrol için başvurması gerektiğini bilmesi önemlidir.

Kuru soket (alveolit)

Kuru soket, çekim yerindeki pıhtının bozulması veya kaybolması sonucu kemiğin açıkta kalmasıyla gelişen ağrılı bir tablodur. Genel diş çekimlerinden sonra görülme oranı düşük olsa da, özellikle alt çene yirmilik diş çekimlerinden sonra daha sık rapor edilir. Sistematik derlemelerde bu oranların geniş bir aralıkta bildirilebildiği vurgulanır.. ^[15]

Sigara kullanımı, kuru soket riskini artıran en tutarlı faktörlerden biridir. Bir sistematik derlemede, sigaranın kuru soketle ilişkili olduğu ve riskin artabildiği bildirilmektedir. Bu nedenle cerrahi sonrası sigaradan uzak durmak, basit ama etkili bir önlemdir.. ^[15]

Bazı çalışmalarda klorheksidin içeren ağız gargarası veya jel uygulamalarının kuru soket riskini azaltabileceği bildirilmiştir; ancak kullanım zamanı ve şekli kişiye göre değişebileceği için hekim önerisi olmadan başlanmamalıdır. Klorheksidinle ilgili kanıtların değerlendirildiği sistematik derlemeler, özellikle yirmilik diş cerrahisi sonrası risk azaltımı üzerinde durur.. ^[16]

Enfeksiyon ve antibiyotik konusu

Gömülü diş çekimi sonrası enfeksiyon nadir olmakla birlikte mümkündür. Bazı hastalarda antibiyotik kullanımı gündeme gelebilir; ancak antibiyotiklerin her çekimde ‘rutin’ verilmesi doğru bir yaklaşım değildir. Cochrane derlemeleri, antibiyotiklerin bazı komplikasyonları azaltabileceğini bildirse de, yan etkiler ve antibiyotik direnci gibi sorunlar nedeniyle kararın hastaya özel verilmesi gerektiğini vurgular.. ^[11]

Sinir yaralanması ve uyuşukluk

Alt çene yirmilik diş cerrahisinde, alt çene siniri veya dil siniri gibi yapılara yakınlık söz konusu olabilir. Bu durumda geçici uyuşukluk (dudakta, çenede veya dilde hissizlik) görülebilir; kalıcı hasar ise daha nadirdir. NHS bilgilendirmelerinde sinir hasarı riskinin varlığı ve çoğu vakada zamanla düzelme olabileceği belirtilir.. ^[3]

Sinir hasarı riski yüksek görülen seçilmiş vakalarda, koronektomi gibi yöntemler risk yönetimi için değerlendirilebilir. Koronektomi ile tam çekimin karşılaştırıldığı sistematik derlemeler, doğru endikasyon konduğunda sinir yaralanması oranlarının düşebileceğini göstermektedir.. ^[17]

Kanama, şişlik ve ağız açmada zorlanma

İlk saatlerde hafif kanama sızıntısı ve şişlik beklenebilir. Şişlik, ilk 2–3 günde en belirgin hale gelip sonra azalır. Ağız açmada zorlanma (trismus) da aynı dönemde görülebilir; bu durum genellikle birkaç gün içinde geriler.. ^[2]

Ne zaman yeniden diş hekimine başvurmalısınız?

Bazı belirtiler, normal iyileşme sürecinin dışında bir durumu işaret edebilir. Aşağıdaki durumlarda beklemeden profesyonel değerlendirme almak önemlidir.

• Tamponla basınca rağmen durmayan veya giderek artan kanama
• 3–4 gün sonra artan şişlik, kötü koku ve irin benzeri akıntı
• Yüksek ateş, titreme veya genel durum bozukluğu
• Şiddetli ve giderek artan ağrı (özellikle 2–3 gün sonra belirginleşiyorsa)
• Dudakta/dilde uyuşukluğun günler içinde azalmaması
• Yutma veya nefes alma güçlüğü

Bu uyarı işaretleri, enfeksiyon veya kuru soket gibi durumlarda erken müdahale için önemlidir. . ^[2]

Gömülü diş hakkında sık sorulan sorular

Kaynaklar

• [1] MSD Manual Professional Edition. Eruption Times of Permanent Teeth (chart). https://www.msdmanuals.com/professional/multimedia/table/eruption-times-of-permanent-teeth
• [2] NHS. Wisdom tooth removal. https://www.nhs.uk/conditions/wisdom-tooth-removal/
• [3] NHS inform (Scotland). Wisdom tooth removal. https://www.nhsinform.scot/tests-and-treatments/surgical-procedures/wisdom-tooth-removal/
• [4] American Association of Oral and Maxillofacial Surgeons (AAOMS). Clinical Paper: Impacted Third Molars. https://aaoms.org/wp-content/uploads/2024/07/impacted_third_molars.pdf
• [5] Royal College of Surgeons of England, Faculty of Dental Surgery. Parameters of care for patients undergoing mandibular third molar surgery (April 2021). https://www.rcseng.ac.uk/-/media/files/rcs/fds/guidelines/3rd-molar-guidelines–april-2021.pdf
• [6] NICE. Guidance on the extraction of wisdom teeth (TA1) (Published 27 March 2000). https://www.nice.org.uk/guidance/ta1/resources/guidance-on-the-extraction-of-wisdom-teeth-pdf-63732983749
• [7] AAOMS. Management of Third Molar Teeth (White Paper). https://aaoms.org/wp-content/uploads/2024/03/management_third_molar_white_paper.pdf
• [8] Royal Devon University Healthcare NHS Foundation Trust. Wisdom teeth removal (patient leaflet). https://www.royaldevon.nhs.uk/media/a1eblywh/wisdom-teeth-removal.pdf
• [9] Ghaeminia H, et al. Surgical removal versus retention for the management of asymptomatic disease-free impacted wisdom teeth. Cochrane Database Syst Rev. 2020. https://www.cochranelibrary.com/cdsr/doi/10.1002/14651858.CD003879.pub5/full
• [10] Mayo Clinic. Wisdom tooth extraction. https://www.mayoclinic.org/tests-procedures/wisdom-tooth-extraction/about/pac-20395268
• [11] Lodi G, et al. Antibiotics to prevent complications following tooth extractions. Cochrane Database Syst Rev. 2021. https://www.cochranelibrary.com/cdsr/doi/10.1002/14651858.CD003811.pub3/full
• [12] Benson PE, et al. Interventions for promoting the eruption of palatally displaced permanent canine teeth, without the need for surgical exposure, in children aged 9 to 14 years. Cochrane Database Syst Rev. 2021. https://www.cochranelibrary.com/cdsr/doi/10.1002/14651858.CD012851.pub2/full
• [13] Yang JS, et al. Radiographical characteristics and traction duration of impacted maxillary canines. Scientific Reports. 2022. https://www.nature.com/articles/s41598-022-23232-7
• [14] Ng JYH, et al. Incisor root resorption related to impacted maxillary canines: a CBCT study. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11596563/
• [15] Kuśnierek M, et al. Smoking as a Risk Factor for Dry Socket: A Systematic Review. Dentistry Journal. 2022;10(7):121. https://www.mdpi.com/2304-6767/10/7/121
• [16] Cochrane Oral Health. Chlorhexidine mouthrinses/gels for preventing dry socket after tooth extraction (evidence summary / review evidence). https://www.cochrane.org/evidence/CD006968_chlorhexidine-mouthrinses-and-gels-prevent-dry-socket-after-tooth-extraction
• [17] Rico-Barroso L, et al. Coronectomy as an alternative technique to complete removal of mandibular third molars at high risk of IAN injury: systematic review. 2025. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12743382/

...

Yasal Uyarı ve Sorumluluk Reddi: Bu blogda yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve yayınlandığı tarihteki mevcut bilimsel verilere dayanarak hazırlanmıştır. Söz konusu bilgiler, profesyonel tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavi yerine geçmez. Sağlığınızla ilgili herhangi bir soru, endişe veya ihtiyaç durumunda, lütfen bir doktora ya da yetkin bir sağlık kuruluşuna başvurunuz. Bu blogda sunulan bilgilerin kullanımı tamamen okuyucunun sorumluluğundadır. Blog sahibi, yazarlar veya bağlı kuruluşlar, bu içeriklerin doğruluğu, güncelliği veya eksiksizliği konusunda herhangi bir garanti vermez ve bu bilgilerin kullanımından kaynaklanabilecek doğrudan veya dolaylı herhangi bir zarar veya kayıptan sorumlu tutulamaz. Sağlık durumunuza ilişkin kararlar almadan önce, mutlaka bir sağlık uzmanına danışmanız gerektiğini unutmayınız. Bu blog, tıbbi bir hizmet sunmamakta olup yalnızca bilgilendirme amacı taşımaktadır.