Tip 2 Diyabet Risk Faktörleri: Sağlığınız Tehlikede mi?

Tip 2 diyabet geliştirme ihtimaliniz, tek bir nedene değil, bir dizi risk faktörünün birleşimine bağlıdır. Genetik mirasımız, yaşımız veya etnik kökenimiz gibi değiştiremeyeceğimiz bazı gerçekler olsa da kaderinizi tamamen bu faktörlere teslim etmek zorunda değilsiniz.

Sağlıklı bir vücut ağırlığını koruyarak ve fiziksel olarak daha aktif bir yaşam sürerek, terazinin dengesini lehinize çevirebilirsiniz. Aşağıda detaylandırılan risk faktörlerini inceleyerek hangilerinin sizin için geçerli olduğunu keşfedin. Unutmayın, değiştirebileceğiniz faktörler üzerinde harekete geçmek, Tip 2 diyabeti geciktirmenize veya tamamen önlemenize yardımcı olabilir.

Tip 2 Diyabet İçin Temel Risk Faktörleri Nelerdir?

Tip 2 diyabet her yaşta, hatta çocukluk döneminde bile ortaya çıkabilir. Ancak bilimsel veriler, aşağıdaki durumlarda hastalığa yakalanma olasılığınızın çok daha yüksek olduğunu göstermektedir:

• Aşırı Kilo ve Obezite: Vücut ağırlığınızın sağlıklı sınırın üzerinde olması veya obezite tanısı almış olmanız en büyük risk faktörlerinden biridir.
• İlerleyen Yaş: 35 yaş ve üzerindeyseniz risk artmaya başlar. Çocuklar ve gençler de Tip 2 diyabet geliştirebilir, ancak yaş ilerledikçe vücudun insülin yönetimi zorlaşır.
• Aile Öyküsü: Anne, baba veya kardeşlerinizde diyabet öyküsü varsa genetik yatkınlığınız bulunmaktadır.
• Etnik Köken: Araştırmalar, bazı etnik grupların genetik olarak daha yatkın olduğunu göstermektedir. Özellikle Afrikan Amerikalılar, Amerikan Yerlileri, Asya kökenli Amerikalılar, Hispanik/Latin kökenliler ve Pasifik Adalılar daha yüksek risk grubundadır.
• Hareketsiz Yaşam Tarzı: Fiziksel kısıtlamalar, sedanter (durağan) bir yaşam veya uzun süre oturmayı gerektiren bir iş nedeniyle fiziksel olarak aktif olmamak riski artırır.
• Prediyabet (Gizli Şeker): Kan şekeri seviyelerinin normalden yüksek olduğu ancak henüz diyabet tanısı konacak kadar yüksek olmadığı “prediyabet” durumuna sahip olmak.
• Gebelik Öyküsü: Hamilelik sırasında gelişen bir diyabet türü olan gestasyonel diyabet (gebelik şekeri) geçirdiyseniz veya 4 kilogram (9 pound) ve üzeri ağırlıkta bir bebek dünyaya getirdiyseniz riskiniz artar.

Çocuklar ve Gençler İçin Ek Riskler

Yetişkinler için geçerli olan yukarıdaki faktörlere ek olarak, çocuklar ve gençler için özel risk durumları da mevcuttur. Eğer bir çocuk düşük doğum ağırlığıyla doğduysa veya annesi ona hamileyken gestasyonel diyabet geçirdiyse, ilerleyen yaşlarda Tip 2 diyabet geliştirme riski çok daha yüksektir.

Yukarıda listelenen ve tıbbi tedavi gerektirebilecek herhangi bir sağlık sorununuz varsa, vakit kaybetmeden bir doktorla konuşmanız şiddetle tavsiye edilir. Mevcut sağlık sorunlarını yönetmek, Tip 2 diyabet geliştirme şansınızı azaltabilir. Ayrıca, kendinizin veya çocuğunuzun kullandığı ilaçların diyabet riskini artırıp artırmadığını da doktorunuza danışmalısınız. Risk seviyenizi daha iyi anlamak için onaylanmış Diyabet Risk Testlerini de çözebilirsiniz.

Kilonuz Sizi Tip 2 Diyabet Riskiyle Karşı Karşıya Bırakıyor mu?

Eğer fazla kiloluysanız veya obezite ile mücadele ediyorsanız, kilo vererek ve fiziksel aktivitenizi artırarak Tip 2 diyabeti önleyebilir veya başlangıcını geciktirebilirsiniz. Kilonuzun sizi risk altına sokup sokmadığını anlamak için Vücut Kitle İndeksi (VKİ) ve Bel Çevresi ölçümlerinizi bilmeniz hayati önem taşır.

Vücut Kitle İndeksi (VKİ) ve Risk İlişkisi

VKİ, kilonuzun boyunuza oranla sağlıklı bir aralıkta olup olmadığını, aşırı kilolu veya obezite sınıfına girip girmediğinizi belirlemenize yardımcı olan temel bir araçtır.

• Genel Kabul Gören Risk Sınırı: VKİ değeri 25 veya daha yüksek olan çoğu yetişkin aşırı kilolu kabul edilir ve bu durum Tip 2 diyabet geliştirme riskini artırır.
• Etnik Kökenlere Göre Farklılıklar: Vücut yapısı ve yağlanma eğilimleri etnik kökene göre değişebilir. Örneğin:
  • Asya Kökenli Amerikalılar: VKİ 23 veya daha yüksekse aşırı kilolu kabul edilirler.
  • Pasifik Adalılar: VKİ 26 veya daha yüksekse risk altında kabul edilirler.

20 yaş ve üzerindeyseniz, güncel bir VKİ hesaplayıcı kullanarak durumunuzu hemen kontrol etmelisiniz.

Çocuklar ve Gençler İçin: 2-19 yaş arası çocuklar için farklı bir hesaplama yöntemi kullanılır. Bu hesaplayıcılar, çocuğun aşırı kilolu veya obez olup olmadığını tahmin etmek için VKİ’nin yanı sıra cinsiyet ve yaş faktörlerini de dikkate alır.

Bel Çevresi Ölçümü: Gizli Tehlike

Diyabet riskinizi tahmin etmenin bir diğer etkili yolu da bel çevrenizi ölçmektir. VKİ’niz normal olsa bile, karın bölgesindeki yağlanma ciddi bir göstergedir.

• Erkekler: Bel çevresi 102 cm’den fazlaysa diyabet riski daha yüksektir.
• Kadınlar (Hamile olmayan): Bel çevresi 88 cm’den fazlaysa risk artmaktadır.

Bel çevresi, karın bölgenizde biriken yağ miktarının dolaylı ama güçlü bir ölçümüdür. Geniş bir bel çevresine sahip olmak, sadece diyabet için değil, kalp hastalıkları için de önemli bir risk faktörüdür.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Harekete Geçin

Risk faktörlerini bilmek korkutucu değil, güçlendirici olmalıdır. Listelenen faktörlerden değiştirebileceklerinize odaklanın. Bugün yapacağınız küçük bir yürüyüş veya öğününüzden çıkaracağınız işlenmiş bir gıda, gelecekteki sağlığınız için büyük bir yatırım olabilir. Sağlığınızla ilgili endişeleriniz varsa, mutlaka bir uzmana danışın ve gerekli testleri yaptırın.

Kaynaklar

• [1] American Diabetes Association Professional Practice Committee. Standards of medical care in diabetes—2022. Diabetes Care. 2022;45(suppl 1):S17–S38. doi:10.2337/dc22-S002
• [2] Knowler WC, Barrett-Connor E, Fowler SE, et al. Reduction in the incidence of type 2 diabetes with lifestyle intervention or metformin. The New England Journal of Medicine. 2002;346(6):393–403. doi:10.1056/NEJMoa012512
• [3] NHLBI Obesity Education Initiative Expert Panel on the Identification, Evaluation, and Treatment of Obesity in Adults (US). Clinical Guidelines on the Identification, Evaluation, and Treatment of Overweight and Obesity in Adults: The Evidence Report. National Institutes of Health; 1998. NIH publication 98-4083. Accessed July 11, 2022. www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK2003/
• [4] Swinburn BA, Ley SJ, Carmichael HE, Plank LD. Body size and composition in Polynesians. International Journal of Obesity and Related Metabolic Disorders. 1999;23(11):1178–1183. doi:10.1038/sj.ijo.0801053
• [5] Jowitt LM. Ethnicity and type 2 diabetes in Pacific Island adults in New Zealand. International Journal of Diabetes and Clinical Research. 2014;1:014. doi:10.23937/2377-3634/1410014. Accessed July 11, 2022. https://clinmedjournals.org/articles/ijdcr/ijdcr-1-014.pdf
• [6] Klein S, Allison DB, Heymsfield SB, et al. Waist circumference and cardiometabolic risk: a consensus statement from Shaping America’s Health: Association for Weight Management and Obesity Prevention; NAASO, the Obesity Society; the American Society for Nutrition; and the American Diabetes Association. Diabetes Care. 2007;30(6):1647–1652. doi:10.2337/dc07-9921
• [7] Cerhan JR, Moore SC, Jacobs EJ, et al. A pooled analysis of waist circumference and mortality in 650,000 adults. Mayo Clinic Proceedings. 2014;89(3):335–345. doi:10.1016/j.mayocp.2013.11.011

Yasal Uyarı ve Sorumluluk Reddi: Bu blogda yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve yayınlandığı tarihteki mevcut bilimsel verilere dayanarak hazırlanmıştır. Söz konusu bilgiler, profesyonel tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavi yerine geçmez. Sağlığınızla ilgili herhangi bir soru, endişe veya ihtiyaç durumunda, lütfen bir doktora ya da yetkin bir sağlık kuruluşuna başvurunuz. Bu blogda sunulan bilgilerin kullanımı tamamen okuyucunun sorumluluğundadır. Blog sahibi, yazarlar veya bağlı kuruluşlar, bu içeriklerin doğruluğu, güncelliği veya eksiksizliği konusunda herhangi bir garanti vermez ve bu bilgilerin kullanımından kaynaklanabilecek doğrudan veya dolaylı herhangi bir zarar veya kayıptan sorumlu tutulamaz. Sağlık durumunuza ilişkin kararlar almadan önce, mutlaka bir sağlık uzmanına danışmanız gerektiğini unutmayınız. Bu blog, tıbbi bir hizmet sunmamakta olup yalnızca bilgilendirme amacı taşımaktadır.