Tip 2 Diyabeti Önlemek: Geleceğinizi Şekillendirmek Sizin Elinizde

Belki de yakın zamanda yapılan bir doktor kontrolünde, en yaygın diyabet türü olan Tip 2 diyabet geliştirme ihtimalinizin yüksek olduğunu öğrendiniz. Belki kilonuz biraz fazla, belki de anne, baba veya kardeşlerinizde bu hastalık var. Hatta hamilelik döneminizde “gebelik şekeri” (gestasyonel diyabet) yaşamış olabilirsiniz. Bunlar, diyabet riskinizi artıran faktörlerden sadece birkaçı.

Diyabet; kalp hastalıkları, inme, göz ve ayak problemleri gibi çok ciddi sağlık sorunlarına yol açabilen kronik bir rahatsızlıktır. Henüz diyabet aşamasında olmayan ancak kan şekerinin sınırda olduğu Prediyabet (Gizli Şeker) durumu da kendi başına sağlık sorunlarına neden olabilir.

Ancak karamsarlığa kapılmayın, çünkü harika bir haberimiz var: Tip 2 diyabet geciktirilebilir, hatta tamamen önlenebilir. Diyabetle geçirdiğiniz süre ne kadar uzarsa, sağlık sorunları yaşama riskiniz o kadar artar. Bu nedenle, hastalığın başlangıcını birkaç yıl bile geciktirmek sağlığınız için büyük bir kazançtır.

Düşük kalorili bir beslenme planı uygulayarak ve haftanın çoğu günü fiziksel olarak aktif kalarak, mevcut kilonuzun makul bir miktarını kaybetmek, Tip 2 diyabeti önlemenize veya geciktirmenize yardımcı olabilir. Ayrıca, koruyucu bir önlem olarak metformin etken maddeli ilacı kullanıp kullanmamanız gerektiğini doktorunuza danışabilirsiniz.

Tip 2 Diyabet Geliştirme İhtimalimi Nasıl Düşürebilirim?

Dünyaca ünlü Diyabet Önleme Programı (Diabetes Prevention Program – DPP) gibi kapsamlı araştırmalar, Tip 2 diyabet geliştirme şansınızı azaltmak için yapabileceğiniz pek çok şey olduğunu kanıtlıyor. İşte riskinizi düşürmek için hayatınızda değiştirebileceğiniz temel unsurlar:

• Kilo Verin ve Kilonuzu Koruyun: Başlangıç kilonuzun %5 ila %7’sini kaybederek diyabeti önleyebilir veya geciktirebilirsiniz. Örneğin; şu anda 90 kilogram ağırlığındaysanız (yaklaşık 200 pound), hedefiniz 4,5 ila 6,5 kilogram (10-14 pound) vermek olmalıdır. Bu makul hedef, vücudunuzun insülin kullanımını önemli ölçüde iyileştirir.
• Daha Fazla Hareket Edin: Haftada 5 gün, günde en az 30 dakika fiziksel aktivite yapmayı hedefleyin. Eğer daha önce hareketli bir yaşamınız yoksa, hangi aktivitelerin sizin için en uygun olduğunu sağlık uzmanınızla konuşun. Hedefinize ulaşmak için yavaş başlayın ve tempoyu zamanla artırın.
• Çoğunlukla Sağlıklı Besinleri Seçin: Günlük aldığınız kalori miktarını azaltmak ve kilo vermek için porsiyonlarınızı küçültün. Daha az yağ içeren yiyecekleri tercih etmek, kalori alımını düşürmenin bir başka etkili yoludur. Şekerli ve asitli içecekler yerine su içmeyi alışkanlık haline getirin.

Sağlık uzmanınıza, Tip 2 diyabeti önlemek veya geciktirmek için başka hangi yaşam tarzı değişikliklerini yapabileceğinizi mutlaka sorun. Unutmayın ki, diyabeti önlemedeki en büyük şansınız, uzun vadede sürdürebileceğiniz yaşam tarzı değişiklikleridir.

Doktorum “Prediyabet” (Gizli Şeker) Olduğumu Söylerse Ne Yapmalıyım?

Prediyabet; kan glukoz (kan şekeri) seviyelerinizin normalden yüksek olduğu, ancak henüz diyabet tanısı konacak kadar yüksek olmadığı durumdur. Prediyabet sahibi olmak ciddiye alınması gereken bir konudur çünkü bu durum, Tip 2 diyabet geliştirme şansınızı ciddi oranda artırır. Tip 2 diyabet riskinizi artıran faktörlerin birçoğu (kilo, hareketsizlik, genetik vb.), sizi prediyabet riskiyle de karşı karşıya bırakır.

Prediyabet tıp literatüründe “Bozulmuş Açlık Glukozu” veya “Bozulmuş Glukoz Toleransı” olarak da adlandırılır; halk arasında ise genellikle “Sınırda Diyabet” veya “Gizli Şeker” olarak bilinir.

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri’nin (CDC) güncel istatistiklerine göre, yaklaşık her 3 Amerikalıdan 1’inde prediyabet bulunmaktadır (Benzer oranlar modern yaşam tarzını benimsemiş birçok toplum için geçerlidir). En büyük tehlike ise şudur: Test yaptırmadığınız sürece prediyabetiniz olup olmadığını bilemezsiniz.

Eğer prediyabetiniz varsa, süreci tersine çevirmek ve Tip 2 diyabet geliştirme şansınızı düşürmek sizin elinizdedir. İhtiyacınız varsa kilo verin, fiziksel olarak daha aktif olun ve kalorisi azaltılmış sağlıklı bir beslenme planını takip edin. Bu konuda destek almak için yerel sağlık kuruluşlarının sunduğu yaşam tarzı değişim programlarına katılabilirsiniz.

Hamilelikte Gestasyonel Diyabet Geçirdiysem Riskim Nedir?

Gestasyonel diyabet, sadece hamilelik sırasında gelişen bir diyabet türüdür. Çoğu zaman, bebek doğduktan sonra bu diyabet türü kendiliğinden geçer. Ancak, gestasyonel diyabetiniz geçse bile, önümüzdeki 5 ila 10 yıl içinde Tip 2 diyabet geliştirme ihtimaliniz diğer kadınlara göre daha yüksektir.

Bu durum sadece sizi değil, çocuğunuzu da etkileyebilir. Çocuğunuzun ilerleyen yaşlarda obezite sorunu yaşama ve Tip 2 diyabet geliştirme olasılığı artabilir. Sağlıklı seçimler yapmak tüm ailenize fayda sağlar ve çocuğunuzu obeziteden veya diyabetten korumaya yardımcı olabilir.

Eğer hamilelikte şeker sorunu yaşadıysanız, kendiniz ve çocuğunuz için atmanız gereken adımlar şunlardır:

• Test Yaptırın: Doğumdan 6 ila 12 hafta sonra mutlaka diyabet testi yaptırın. Eğer kan şekeriniz hala yüksekse, Tip 2 diyabetiniz olabilir. Kan şekeriniz normal çıksa bile, her 3 yılda bir tekrar test yaptırarak durumunuzu kontrol ettirmelisiniz.
• Aktif Olun ve Sağlıklı Beslenin: Sağlıklı bir kiloya geri dönmek için hareketliliğinizi artırın ve beslenme tercihlerinizi gözden geçirin.
• Emzirin: Bebeğinizi emzirmek, ona doğru besin dengesini sağlarken sizin de kalori yakmanıza yardımcı olur.
• İlaç Desteği Sorun: Tip 2 diyabeti önlemeye yardımcı olması için metformin gibi ilaçları kullanıp kullanmamanız gerektiğini doktorunuza danışın.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Sağlığınız İçin Bugün Bir Adım Atın

Diyabet riski taşıyor olmanız, bu hastalığa yakalanacağınız anlamına gelmez. Bu bilgi, kontrolü elinize almanız için bir fırsattır. Bugün bir yürüyüşe çıkın, öğününüzdeki porsiyonu biraz küçültün ve bir dahaki doktor ziyaretinizde kan şekeri değerlerinizi kontrol ettirin. Gelecekteki sağlığınız, bugün alacağınız küçük kararlara bağlıdır.

Kaynaklar

• [1] Diabetes Prevention Program Research Group. Long-term effects of lifestyle intervention or metformin on diabetes development and microvascular complications over 15-year follow-up: the Diabetes Prevention Program Outcomes Study. The Lancet Diabetes & Endocrinology. 2015;3(11):866‒875.

Yasal Uyarı ve Sorumluluk Reddi: Bu blogda yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve yayınlandığı tarihteki mevcut bilimsel verilere dayanarak hazırlanmıştır. Söz konusu bilgiler, profesyonel tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavi yerine geçmez. Sağlığınızla ilgili herhangi bir soru, endişe veya ihtiyaç durumunda, lütfen bir doktora ya da yetkin bir sağlık kuruluşuna başvurunuz. Bu blogda sunulan bilgilerin kullanımı tamamen okuyucunun sorumluluğundadır. Blog sahibi, yazarlar veya bağlı kuruluşlar, bu içeriklerin doğruluğu, güncelliği veya eksiksizliği konusunda herhangi bir garanti vermez ve bu bilgilerin kullanımından kaynaklanabilecek doğrudan veya dolaylı herhangi bir zarar veya kayıptan sorumlu tutulamaz. Sağlık durumunuza ilişkin kararlar almadan önce, mutlaka bir sağlık uzmanına danışmanız gerektiğini unutmayınız. Bu blog, tıbbi bir hizmet sunmamakta olup yalnızca bilgilendirme amacı taşımaktadır.