Blog
Diş Küretajı Nedir? Nasıl Yapılır ve Sonrası
Diş küretajı, diş eti çizgisinin altına inen bölgelerde biriken bakteri plağı, diş taşı ve iltihaplı dokunun özel el aletleriyle temizlenmesine dayanan periodontal bir tedavidir. Amaç, diş eti ceplerinin içinde kalan ve evde fırçalama ile arayüz temizliğiyle tam olarak uzaklaştırılamayan birikimleri ortadan kaldırarak dokuların yeniden sağlıklı bir dengeye dönmesini sağlamaktır. [4] [3]
Günlük bakım, dişin görünen yüzeylerini temizlemekte güçlüdür; ancak periodontitis geliştiğinde sorun artık diş eti altında, kök yüzeyi çevresindeki dar ve derin alanlara taşınır. Diş küretajı bu noktada devreye girer ve hastalığın ilerlemesini yavaşlatmayı, kanamayı azaltmayı, cep derinliklerini düşürmeyi ve dişi destekleyen dokuların korunmasını hedefler. [1] [3]
- Diş küretajı neyi hedefler?
- Diş küretajı ne zaman gündeme gelir?
- Diş küretajı ile rutin diş taşı temizliği aynı mı?
- Kimler diş küretajı yaptırmayı değerlendirmeli?
- İşlem öncesi değerlendirme
- Diş küretajı nasıl yapılır? Adım adım
- Kök yüzeyi düzleştirme neden önemlidir?
- Diş küretajı acıtır mı?
- Diş küretajı sonrası iyileşme takvimi
- Diş küretajı sonrası bakım: net ve uygulanabilir öneriler
- Diş küretajının avantajları ve sınırlılıkları
- Diş küretajı sonrası dişlerde boşluk olur mu?
- Diş eti çekilmesi küretajla düzelir mi?
- Tekrarlama olur mu? Kalıcı sonuç için periodontal bakım
- Alternatifler ve tamamlayıcı yaklaşımlar
- Diyabet ve diş eti hastalığı ilişkisi
- Sık yapılan hatalar
- Diş küretajı hakkında sık sorulan sorular
- Antimikrobiyal destek ne zaman düşünülür?
- Diyabet, sigara ve genel sağlık ilişkisi
- Evde bakım rutini: Uygulanabilir bir plan
- Diş küretajı sonrası “boşluk” ve “çekilme” neden olur?
- Diş küretajı sonrası hassasiyet ne kadar sürer?
- Periodontal bakım ve kontrol aralığı
- Kaynaklar
Diş küretajı neyi hedefler?
Diş eti sağlığı bozulduğunda diş ile diş eti arasında “cep” adı verilen boşluk genişler ve derinleşir. Bu cep derinleştikçe oksijensiz ortamı seven bakteriler çoğalır, iltihap artar ve zamanla dişi çevreleyen bağ dokusu ile kemikte kayıp görülebilir. Bu tablo periodontitis olarak adlandırılır ve güncel sınıflamada evre ve dereceye göre değerlendirilir. [2] [1]
Diş küretajı, özellikle ceplerin iç yüzeyindeki biyofilmi (plak), sertleşmiş birikimleri (tartar/diş taşı) ve iltihapla değişmiş dokuyu uzaklaştırmaya odaklanır. Böylece diş eti kenarının daha sıkı bir uyum göstermesi, kanama ve şişlik gibi belirtilerin azalması beklenir. Tedavinin başarısı, klinikte yapılan temizliğin yanında ev bakımının tutarlılığıyla yakından ilişkilidir. [4] [3]
Diş küretajı ne zaman gündeme gelir?
Diş eti hastalığı her zaman aynı şiddette ilerlemez. Diş eti kanaması ve hafif kızarıklıkla başlayan gingivitis, uygun bakım ve profesyonel temizlikle geri döndürülebilir. Ancak periodontitis aşamasına geçildiğinde, diş eti altında birikim oluştuğu için sadece rutin temizlik yetmeyebilir ve daha derin bir temizlik planı gerekebilir. [10] [1]
Klinikte karar genellikle periodontal sondalama ile ölçülen cep derinliği, sondalamada kanama, klinik ataşman kaybı ve radyografik kemik kaybı gibi bulgulara göre verilir. Literatürde 4 mm ve üzeri cep derinliği, diş küretajı olarak da bilinen derin temizlik (scaling and root planing) için en sık kullanılan eşiklerden biridir; ancak tek başına ölçüm değil, eşlik eden bulguların bütünü önemlidir. [5] [3]
EFP’nin kanıta dayalı S3 kılavuzu, evre I-III periodontitis tedavisinde önce risk faktörlerinin kontrolü ve ağız hijyeni eğitimi, ardından diş eti altı enstrümantasyon (subgingival temizlik) ile ilerleyen basamaklı bir yaklaşımı vurgular. Başlangıç tedavisine rağmen kanama ile birlikte 4-5 mm’lik cepler kalırsa ek enstrümantasyon, 6 mm ve üzeri derin ceplerde ise bazı olgularda cerrahi seçenekler gündeme gelebilir. [1] [13]
Diş küretajı ile rutin diş taşı temizliği aynı mı?
Hayır. Rutin temizlikte odak daha çok dişin görünen yüzeyleri ve diş eti kenarı çevresindeki birikimlerdir. Diş küretajında ise hedef, diş eti çizgisinin altındaki cep duvarı ve kök yüzeyidir. Bu yüzden işlem çoğu zaman lokal anestezi altında yapılır ve her bölge ayrıntılı şekilde temizlenir. [4] [3]
Aşağıdaki tablo, sık karıştırılan üç yaklaşımı basitçe karşılaştırır:
| Yaklaşım | Hedef alan | Ne zaman yeterli olur? | Not |
| Profesyonel yüzey temizliği | Dişin görünen kısmı ve diş eti kenarı | Gingivitis ve düşük riskli olgularda | Derin ceplerde tek başına yeterli olmayabilir. |
| Diş küretajı (derin temizlik) | Diş eti altı cepler ve kök yüzeyi | Periodontitis ve 4 mm ve üzeri cepler eşlik ettiğinde | Kök yüzeyi düzleştirme ile birlikte uygulanabilir. |
| Periodontal cerrahi | Görüşün kısıtlı olduğu çok derin cepler, kemik defektleri | Başlangıç tedavisine rağmen 6 mm ve üzeri cepler kalırsa | Seçilmiş olgularda ek kazanç sağlayabilir. |
Bu sınıflama klinik kararı tek başına belirlemez; hekim, ölçümler ve risk faktörleriyle birlikte değerlendirir. [1] [12]
Kimler diş küretajı yaptırmayı değerlendirmeli?
Aşağıdaki belirtiler, diş eti altında bir sorun olabileceğini düşündürür. Bu belirtiler tek başına tanı koydurmaz; fakat muayene ihtiyacını netleştirir:
- Fırçalarken veya arayüz temizliği yaparken sık kanama
- Diş etlerinde şişlik, kızarıklık, hassasiyet
- Ağız kokusunda kalıcı artış
- Diş etinde çekilme hissi veya dişlerin daha uzun görünmesi
- Dişlerde sallanma, aralanma veya ısırışta değişiklik
- Daha önce yapılan temizliklere rağmen kısa sürede tekrar diş taşı oluşması
Risk faktörleri de önemlidir. Sigara kullanımı diş eti hastalığı riskini belirgin artırır ve tedavi yanıtını olumsuz etkileyebilir. Diyabet gibi bazı sistemik durumlar ve yetersiz ağız hijyeni de periodontitis riskini yükseltir. [8] [9] [16]
İşlem öncesi değerlendirme
Diş küretajına geçmeden önce hekim, diş eti ceplerini milimetre düzeyinde ölçer, kanama noktalarını işaretler ve gerekirse radyografik görüntülerle kemik seviyesini değerlendirir. Bu veriler hem tanı hem de tedavi planı için temel oluşturur. [1] [2]
Ayrıca ilaç kullanımı, kanama eğilimi, gebelik durumu, diyabet kontrolü ve kalp damar hastalıkları gibi tıbbi başlıklar sorgulanır. Amaç, işlemin güvenli şekilde planlanması ve iyileşmeyi etkileyebilecek etkenlerin önceden yönetilmesidir. [10]
Diş küretajı nasıl yapılır? Adım adım
Diş küretajı çoğunlukla klinik şartlarda, lokal anestezi ile gerçekleştirilen bir işlemdir. Uygulama ayrıntıları kişiye ve ceplerin yaygınlığına göre değişebilse de süreç genel olarak şu sırayla ilerler: [4] [3]
- Periodontal ölçümlerin gözden geçirilmesi ve temizlenecek bölgelerin belirlenmesi
- Gerekli alanlara lokal anestezi uygulanması
- Diş eti altındaki plak ve diş taşının el aletleri ve uygun cihazlarla uzaklaştırılması
- Kök yüzeyindeki pürüzlerin azaltılması (kök yüzeyi düzleştirme)
- Gerektiğinde cep içinin uygun solüsyonla yıkanması
- Ev bakımının yeniden anlatılması ve kontrol randevusunun planlanması
Birçok hekim, ağzı tek seansta bitirmek yerine bölgeleri parça parça temizlemeyi tercih eder. Bu yaklaşım hem anestezinin yönetimini kolaylaştırır hem de kişinin işlem sonrası bakımını daha rahat uygulamasına yardımcı olur. [14] [3]
Kök yüzeyi düzleştirme neden önemlidir?
Kök yüzeyi, diş eti altındaki birikimlerle uzun süre temas ettiğinde pürüzlü hale gelebilir. Pürüzlü yüzeyler bakterilerin yeniden tutunmasını kolaylaştırır. Kök yüzeyi düzleştirme, bu pürüzleri azaltarak diş eti dokusunun köke daha iyi adapte olmasına destek olur ve plak birikiminin daha zor tutunacağı bir yüzey oluşturmayı hedefler. [4] [3]
Diş küretajı acıtır mı?
İşlem sırasında ağrı hissini azaltmak için çoğunlukla lokal anestezi uygulanır. Bu nedenle işlem esnasında keskin bir ağrı beklenmez. Buna karşın uygulama sonrası, özellikle ilk 24-48 saatte sızlama, diş eti hassasiyeti ve soğuk-sıcak duyarlılığı görülebilir. [7] [6]
Ağrı şiddeti kişiden kişiye değişir. Klinik araştırmalarda subgingival temizlik sonrası ağrı ve ağrı kesici tüketiminin ilk 48 saat içinde takip edildiği, şikayetlerin çoğunlukla bu dönemde azaldığı bildirilmiştir. Düzenli ağrı kesici kullanımına ihtiyaç olup olmayacağına hekim önerisine göre karar verilmelidir. [7]
Diş küretajı sonrası iyileşme takvimi
İyileşme tek bir günde bitmez; fakat belirgin iyileşme belirtileri genellikle ilk iki hafta içinde görülür. Diş eti kenarı işlemden hemen sonra kızarık ve hassas olabilir, bir hafta içinde görünüm belirgin şekilde sakinleşir ve iki hafta civarında doku rengi ile kıvamı normale yaklaşır. [6]
Bazı kişilerde dişlerde hassasiyet daha uzun sürebilir. Bu durum, diş eti şişliğinin inmesiyle kök yüzeyinin daha fazla açığa çıkmasına bağlı olabilir. Hassasiyetin seyri; başlangıçtaki iltihabın şiddeti, fırçalama alışkanlıkları ve sigara gibi risk etkenlerine göre değişebilir. [6] [8]
Pratik bir zaman çizelgesi şu şekilde düşünülebilir:
| Dönem | Sık görülen durum | Ne yapmak gerekir? |
| İlk 24 saat | Hafif sızlama, kanama eğilimi, hassasiyet | Yumuşak gıdalar, nazik fırçalama, hekimin önerdiği bakım |
| 2-7 gün | Kanama ve şişlikte azalma, sıcak-soğuk duyarlılığı | Arayüz temizliğine dikkat, plak kontrolü, sigaradan kaçınma |
| 1-2 hafta | Doku görünümünde belirgin toparlanma | Kontrol randevusu, bakım rutininin sürdürülmesi |
| 3-6 hafta | Diş eti uyumunun ve cep yanıtının netleşmesi | Gerekiyorsa ek temizlik veya ileri tedavi planı |
Doku iyileşmesinin değerlendirilmesi için çoğu planda kısa süreli kontrol ve daha sonra yeniden ölçüm yapılır. [1] [3]
Diş küretajı sonrası bakım: net ve uygulanabilir öneriler
Diş küretajından sonra en kritik konu, plağın yeniden birikmesini önlemektir. Klinik temizlik, başlangıç adımıdır; ancak plak kontrolü sürdürülemezse iltihap tekrar başlayabilir. Aşağıdaki öneriler, çoğu kişi için uygulanabilir bir çerçeve sunar. [3] [4]
İlk 24 saat
- Anestezi geçene kadar çok sıcak yiyecek ve içecek tüketmeyin.
- Sert ve kabuklu gıdalardan uzak durun, yumuşak ve ılık seçenekleri tercih edin.
- Tükürme ve sert çalkalama yerine nazik durulama yapın.
- Ağrı kesici gerekiyorsa, hekimin önerdiği şekilde kullanın.
İlk 1 hafta
- Yumuşak kıllı fırça ile diş eti kenarını nazikçe temizleyin.
- Arayüz temizliğini (diş ipi veya uygun arayüz fırçası) her gün yapın.
- Hekimin önerdiği ağız çalkalama ürününü belirtilen süre boyunca kullanın.
- Sigara ve tütün ürünlerinden uzak durun, çünkü iyileşmeyi yavaşlatabilir.
Sigara kullananlarda hem diş eti hastalığı riski hem de tedavi yanıtı olumsuz yönde etkilenebilir. [8] [9]
Şiddetli ağrı, ateş, şişlik, kanama varsa gecikmeden hekime başvurulmalıdır.
Beslenme ve günlük alışkanlıklar
Küretaj sonrası “ne yediğiniz” kadar “nasıl yediğiniz” de önemlidir. Çok sıcak, çok baharatlı ve sert gıdalar ilk günlerde hassas bölgeyi rahatsız edebilir. Ilık, yumuşak ve kolay çiğnenen seçenekler iyileşmeyi daha konforlu geçirmenize yardımcı olur. [3] [6]
Su tüketimi ve düzenli ağız hijyeni, plak kontrolünün temelidir. Ağız kokusu şikayeti olan kişilerde dil yüzeyinin nazikçe temizlenmesi ve arayüz temizliğinin aksatılmaması, kokunun kaynağı olan biyofilmi azaltmaya destek olabilir. [10]
Diş küretajının avantajları ve sınırlılıkları
Diş küretajı, periodontitis tedavisinde en temel ve en sık kullanılan başlangıç adımlarındandır. Kılavuzlar, öncelikle diş eti altı enstrümantasyon ve risk faktörlerinin yönetimini önerir. Birçok kişide kanama ve iltihapta azalma, cep derinliğinde düşüş ve ağız bakımını yapmayı kolaylaştıran bir iyileşme beklenir. [1] [3]
Bununla birlikte diş küretajı, kaybolan diş eti dokusunu veya kemiği “geri getiren” bir işlem değildir. Amaç, mevcut dokuyu korumak ve hastalığın hızını azaltmaktır. Derin ceplerde veya ileri kemik kaybında, cerrahi seçeneklerin ek fayda sağlayabildiğini gösteren sistematik değerlendirmeler vardır. [12]
Diş küretajı sonrası dişlerde boşluk olur mu?
İşlemden sonra bazı kişiler dişlerin arasında boşluk fark edebilir. Bu çoğu zaman dişlerin aralanmasından değil, diş eti şişliğinin inmesinden kaynaklanır. İltihaplı diş eti, olduğundan daha hacimli görünür; iltihap çekildiğinde diş araları daha belirgin hale gelir. [6]
Diş eti çekilmesi küretajla düzelir mi?
Diş eti çekilmesi, diş eti kenarının daha yukarıda konumlanmasıdır. Diş küretajı çekilmeyi “geri sarmaz”; çekilmenin altında yatan iltihabı ve bakteri yükünü azaltarak ilerlemeyi yavaşlatmayı hedefler. Belirgin çekilme ve hassasiyet varsa, hekim farklı periodontal cerrahi seçenekleri değerlendirebilir. [3] [12]
Tekrarlama olur mu? Kalıcı sonuç için periodontal bakım
Periodontitis kronik bir eğilime sahip olabilir; bu nedenle “tedavi bitti” yaklaşımı yerine “kontrol altında tutma” yaklaşımı daha gerçekçidir. Başlangıç tedavisinden sonra yapılan yeniden değerlendirme, ceplerin nasıl yanıt verdiğini gösterir ve bakım planını şekillendirir. [1] [11]
Destekleyici periodontal bakım randevuları için tek bir sabit aralık herkese uymaz. Sistematik derlemelerde, tüm hastalara otomatik olarak 3 ay gibi tek bir aralığı dayatmanın kanıtının sınırlı olduğu; risk temelli planlamanın daha mantıklı olduğu vurgulanır. Pratikte, yüksek riskli kişiler için 3-4 ay, daha düşük riskli kişiler için 5-6 ay aralıklar sık kullanılan bir çerçevedir. [11]
Alternatifler ve tamamlayıcı yaklaşımlar
Diş küretajı her zaman tek başına yeterli olmayabilir; ancak çoğu planın temelini oluşturur. Kılavuzlar, tedaviyi basamaklar halinde ele alır ve cevaba göre ek seçenekler değerlendirilebilir. [1]
Profesyonel yüzey temizliği ve davranış değişikliği
Bazı olgularda en büyük farkı, fırçalama tekniğinin düzeltilmesi ve arayüz temizliğinin düzenli hale gelmesi yaratır. Gingivitis düzeyindeki sorunlarda profesyonel temizlik ve doğru ev bakımı ile diş etleri belirgin şekilde toparlayabilir. [10]
Tam ağız yaklaşımları
Bazı protokoller, kısa süre içinde tüm ağızda subgingival temizlik yapılmasını amaçlar. Bu yaklaşımın farklı uygulama biçimleri vardır ve kanıtlar, doğru uygulandığında etkili olabileceğini; ancak kişiye uygun planlamanın önemli olduğunu gösterir. [14]
Periodontal cerrahi
Başlangıç tedavisine rağmen çok derin cepler kaldığında veya kemik defektleri belirgin olduğunda cerrahi girişimler gündeme gelebilir. Sistematik derlemeler, özellikle derin ceplerde cerrahi debridmanın ek cep derinliği azalması ve ataşman kazancı sağlayabildiğini bildirmektedir. [12] [13]
Diyabet ve diş eti hastalığı ilişkisi
Diyabet, diş eti hastalığı için önemli bir risk etkenidir. Bunun yanında periodontitis tedavisinin, diyabetli kişilerde glisemik kontrol üzerinde küçük ama ölçülebilir bir etki yaratabileceğine dair kanıtlar raporlanmıştır. Bu ilişki çift yönlü olduğu için, ağız sağlığı bakımı diyabet yönetiminde destekleyici bir parça olarak görülmelidir. [16] [15]
Sık yapılan hatalar
Diş küretajı sonrası şikayetlerin uzamasının en sık nedeni, bakım hatalarıdır. Aşağıdaki maddelerden kaçınmak, iyileşme sürecini belirgin şekilde rahatlatır:
- İlk günlerde çok sert fırçalamak ve diş etini zedelemek
- Arayüz temizliğini “kanıyor” diye tamamen bırakmak
- Kontrol randevusunu ertelemek ve yeniden ölçümü yaptırmamak
- Sigara kullanımına ara vermeden devam etmek
- Ağrı kesici ve ağız çalkalama ürünlerini önerilenden fazla ya da az kullanmak
- Sorun devam ettiği halde kendi kendine antibiyotik başlamak
Diş küretajı hakkında sık sorulan sorular
Diş küretajı ile “derin temizlik” aynı şey mi?
Günlük dilde çoğu kişi diş küretajını “derin temizlik” olarak adlandırır. Klinik uygulamada, diş eti altı enstrümantasyon ve kök yüzeyi düzleştirmeyi kapsayan scaling and root planing işlemi, bu ifadenin karşılığıdır. Hekim, cep içindeki iltihaplı dokuyu da temizleyebilir. [4] [3]
İşlem kaç gün sonra etkisini gösterir?
Kanama ve şişlikte azalma genellikle ilk günlerden itibaren fark edilir. Diş eti dokusunun belirgin şekilde sakinleşmesi çoğu kişide 1-2 hafta içinde olur. Cep yanıtının netleşmesi ve yeniden ölçüm ise genellikle birkaç hafta sonra yapılır. [6] [1]
Diş küretajı sonrası ağız kokusu hemen geçer mi?
Ağız kokusunun nedeni yalnızca diş eti cepleri değildir; dil yüzeyi, çürükler, tükürük azalması ve bazı sistemik durumlar da etkili olabilir. Diş eti altındaki biyofilm azalınca koku azalabilir; ancak kalıcı düzelme için arayüz temizliği ve dil temizliği gibi alışkanlıkların düzenli sürmesi gerekir. [10]
Küretaj sonrası diş ipi kullanılmalı mı?
Evet, arayüz temizliği periodontitis kontrolünün temel parçasıdır. İlk günlerde hassasiyet varsa daha nazik uygulama gerekebilir; hekim, diş ipi mi yoksa arayüz fırçası mı daha uygun, buna diş arası boşluklara göre karar verir. Önemli olan, her gün tek bir arayüz temizliği yöntemini düzenli kullanmaktır. [3] [4]
Diş küretajı yapılmazsa ne olur?
Periodontitis kontrol altına alınmazsa cep derinliği artabilir ve kemik kaybı ilerleyebilir. Bu süreç her kişide aynı hızda değildir; ancak tedavisiz kaldığında dişlerin destek dokuları zayıflayabilir. Bu nedenle belirtiler varsa muayene ve ölçümle durumun netleştirilmesi önemlidir. [1] [2]
Diş küretajı ile derin temizlik aynı şey mi?
Günlük konuşmada “diş küretajı” denince çoğu zaman diş eti altındaki birikimlerin temizlendiği derin temizlik kastedilir. Klinik olarak bu işlem, diş eti çizgisinin altındaki plak ve tartarın mekanik olarak uzaklaştırılması ve kök yüzeyinin biyolojik olarak daha pürüzsüz hale getirilmesi temeline dayanır. Bu yaklaşım, periodontitis tedavisinde birinci basamak tedaviler arasında yer alır. [1] [3] [4]
Bazı kaynaklarda “küretaj” sözcüğü, periodontal cebin iç yüzeyindeki iltihaplı yumuşak doku tabakasının kazınarak uzaklaştırılması anlamında daha dar bir işlemi ifade eder. Modern kılavuzlar, önceliği subgingival enstrümantasyona (diş eti altı mekanik temizlik) verir; ek girişimler ise cep derinliği, kanama ve hastanın ağız hijyeni başarısına göre planlanır. [1] [13]
Hangi durumlarda ek tedaviler gündeme gelir?
Diş küretajı tek başına her zaman yeterli olmayabilir. Tedavi sonrası değerlendirmede, kanama devam eden 4-5 mm cepler genellikle yeniden subgingival enstrümantasyon ile ele alınır. 6 mm ve üzeri kalıcı ceplerde ise cerrahi seçenekler daha sık tartışılır. Buradaki kritik nokta, hastanın evde plağı kontrol edebilmesidir; yetersiz ağız hijyeni varken daha ileri girişimler kalıcı fayda sağlamaz. [13] [1]
Derin ceplerde cerrahi debridman ile subgingival temizlik arasındaki fark, hekim erişiminin artmasıdır. Sistematik derlemelerde, özellikle daha derin ceplerde açık cerrahi yaklaşımın cep derinliğinde daha fazla azalma ve klinik ataşman kazanımı sağlayabildiği; daha sığ ceplerde ise cerrahinin ek yararının sınırlı olabildiği bildirilmiştir. [12]
Antimikrobiyal destek ne zaman düşünülür?
Bazı hastalarda mekanik temizliğe ek olarak antimikrobiyal yaklaşımlar (örneğin hekim tarafından planlanan antiseptik uygulamalar veya uygun görülen antibiyotik protokolleri) gündeme gelebilir. Ancak bu karar, ceplerin yaygınlığı, hastalığın derecesi, sistemik riskler ve daha önceki tedavi yanıtı gibi ölçütlere dayanmalıdır. Gereksiz antibiyotik kullanımı, direnç ve yan etki riskini artırabileceği için rutin bir uygulama olarak görülmez. [1]
Bu nedenle diş küretajı sonrasında “herkese ilaç” yaklaşımı yerine, kişiye özel plan önemlidir. En pratik ölçüt şudur: Evde plak kontrolü oturmadan, hiçbir ek tedavi kalıcı olmaz. Ağız hijyeni eğitimini ve takip randevularını tedavinin parçası olarak görmek gerekir. [4] [3]
Diyabet, sigara ve genel sağlık ilişkisi
Periodontitis yalnızca diş etini ilgilendiren bir sorun değildir; bazı kronik hastalıklarla birlikte daha sık görülebilir. Örneğin diyabeti olan kişilerde periodontal hastalık daha yaygın bildirilmektedir. Bu ilişki çift yönlüdür: Kan şekeri kontrolü zorlaştıkça periodontal inflamasyon artabilir, periodontal inflamasyon arttıkça da metabolik yük yükselir. Bu nedenle diş küretajı planlanırken diyabet yönetimi ve düzenli takip de göz önünde bulundurulmalıdır. [16] [15]
Sigara ise hem periodontitis riskini yükseltir hem de tedavi yanıtını zayıflatabilir. CDC, sigara kullananlarda diş eti hastalığı riskinin daha yüksek olduğunu ve tedavilerin daha az etkili olabildiğini vurgular. Sistematik bir derlemede de sigara içenlerde, cerrahi olmayan periodontal tedavi sonrası cep derinliği azalmasının ve ataşman kazanımının daha düşük olduğu bildirilmiştir. [8] [9]
Net hedef şu olmalıdır: Diş küretajı yaptırdıktan sonra, en azından iyileşme döneminde tütün ürünlerinden uzak durmak ve mümkünse tamamen bırakmak. Bu, yalnızca diş eti için değil, genel sağlık için de en güçlü davranış değişikliklerinden biridir. [8]
Evde bakım rutini: Uygulanabilir bir plan
Diş küretajının başarısı, klinikte yapılan temizlik kadar evdeki plak kontrolüne bağlıdır. NHS, diş eti hastalığının temel nedeninin plak birikimi olduğunu ve düzenli fırçalama ile diş arası temizliğinin bu birikimi kontrol etmeye yardımcı olduğunu belirtir. Bu nedenle işlem sonrası dönemi, alışkanlıkları yeniden kurmak için bir fırsat olarak düşünün. [10]
- Sabah: 2 dakika nazik fırçalama, ardından diş arası temizliği (diş ipi veya arayüz fırçası)
- Gün içinde: Şekerli atıştırmaları azalt, su ile ağız çalkalama alışkanlığı edin
- Akşam: 2 dakika fırçalama, diş arası temizliği, gerekiyorsa hekim önerisine uygun gargara
- Haftalık: Dil temizliğini ihmal etme, fırça başlığını ve arayüz fırçasını düzenli yenile
Bu planın kritik noktası sürekliliktir. İlk 2-3 gün hassasiyet nedeniyle temizlik zor gelebilir, ancak tamamen bırakmak yerine daha yumuşak ve daha kontrollü uygulamak genellikle daha doğru olur. Eğer temizlik sırasında kanama oluyorsa, bu çoğu zaman iltihap belirtisidir; düzenli plak kontrolü ile kanamanın azalma eğilimi göstermesi beklenir. [6] [10]
Diş küretajı sonrası “boşluk” ve “çekilme” neden olur?
İşlemden sonra dişler arasında boşluk fark eden birçok kişi endişelenir. Bu durumun en sık nedeni, diş etindeki ödemin ve iltihabın azalmasıdır. İltihaplı diş eti şiştir ve diş aralarını doldurur; tedaviyle şişlik indiğinde, gerçek diş eti seviyesi ortaya çıkar. Bu, çoğu zaman hastalığın uzun süredir var olduğunun bir işaretidir ve işlemle “oluşan” bir problem değil, görünür hale gelen bir tablodur. [6]
Diş eti çekilmesi varsa, diş küretajı bunu geri getirmez. Ancak ilerlemenin yavaşlatılması ve mevcut dokunun korunması açısından temel basamaklardan biridir. İleri çekilmelerde, hekim doku artırıcı cerrahi seçenekleri değerlendirebilir; bu noktada cep derinliği, kemik desteği ve estetik beklenti birlikte ele alınır. [12] [1]
Diş küretajı sonrası hassasiyet ne kadar sürer?
Diş eti altındaki birikim temizlendiğinde, daha önce diş taşı ve iltihapla örtülü kalan kök yüzeyi kısmen açığa çıkabilir. Bu da soğuk, sıcak veya tatlıya karşı hassasiyet yaratabilir. Çalışmalarda, subgingival temizlik sonrası ağrı ve rahatsızlığın özellikle ilk 48 saatte takip edildiği ve genellikle düşük-orta düzeyde seyrettiği gösterilmiştir. [7]
Yumuşak doku iyileşmesi çoğu kişide 1-2 hafta içinde belirgin şekilde toparlanır. İki haftanın sonunda diş etinin rengi, kıvamı ve dişe adaptasyonunun normale döndüğü klinik gözlemlerle raporlanmıştır. Bununla birlikte, kök yüzeyi hassasiyeti bazı kişilerde daha uzun sürebilir; bu durumda hekim, hassasiyet giderici uygulamaları planlayabilir. [6]
Periodontal bakım ve kontrol aralığı
Diş küretajı bir “başlangıç” tedavisidir; kalıcılık için düzenli periodontal bakım gerekir. Bakım randevularının aralığı herkes için aynı değildir. Sistematik bir derleme, sabit bir aralığı (örneğin her 3 ay) tüm hastalara otomatik uygulamayı destekleyen kanıtların sınırlı olduğunu; risk temelli yaklaşımın daha mantıklı olduğunu vurgular. Pratikte birçok klinik, risk yüksekse 3-4 ay, risk düşükse 6 ay civarında kontrol planlar. [11]
Kontrollerde amaç sadece diş taşı temizlemek değildir. Cep derinliği, kanama, plak düzeyi ve evde bakım başarısı yeniden ölçülür. Gerekirse lokal temizlik tekrarlanır ve evde bakım tekniği güncellenir. Bu takip, periodontitisin yeniden alevlenme riskini azaltmanın en gerçekçi yoludur. [1] [4]
Kaynaklar
- [1] Sanz M, et al. Treatment of stage I-III periodontitis: The EFP S3-level clinical practice guideline. J Clin Periodontol. 2020. PubMed. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32383274/
- [2] American Academy of Periodontology. Staging and Grading Periodontitis (2017 classification overview PDF). https://www.perio.org/wp-content/uploads/2019/08/Staging-and-Grading-Periodontitis.pdf
- [3] American Academy of Periodontology. Periodontal Disease Treatment (patient trifold PDF). https://home.perio.org/PRODUCTFILES/4458483/AAP-SurgNonSurg_Trifold.pdf
- [4] American Academy of Periodontology. Non-surgical treatments: Scaling and Root Planing (patient page). https://www.perio.org/for-patients/periodontal-treatments-and-procedures/non-surgical-treatments/
- [5] American Dental Association. D4341/D4342 coding for periodontal scaling and root planing: pocket depth indicators. https://www.ada.org/resources/practice/dental-insurance/d4341-d4342-coding-for-periodontal-scaling-and-root-planing
- [6] Pippi R. Post-Surgical Clinical Monitoring of Soft Tissue Wound Healing in Periodontal and Implant Surgery. 2017. PMC. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5562125/
- [7] Palheiros BR, et al. Pain assessment and analgesic consumption after nonsurgical periodontal therapy. 2021. PMC. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8177178/
- [8] CDC. Smoking, Gum Disease, and Tooth Loss (campaign information). https://www.cdc.gov/tobacco/campaign/tips/diseases/periodontal-gum-disease.html
- [9] Chang J, et al. The impact of smoking on non-surgical periodontal therapy. 2021. PubMed. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33022758/
- [10] NHS. Gum disease: symptoms, treatment and prevention. https://www.nhs.uk/conditions/gum-disease/
- [11] Farooqi OA, Wehler CJ. Appropriate Recall Interval for Periodontal Maintenance: A Systematic Review. 2015. PMC. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4848042/
- [12] Heitz-Mayfield LJA, et al. Surgical debridement vs non-surgical debridement in chronic periodontitis: systematic review. 2002. PubMed. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12787211/
- [13] EFP guideline visual summary: residual pocket recommendations (4-5 mm additional instrumentation; ≥6 mm possible surgery) PDF. https://www.acdh.ca/public/download/files/223750
- [14] Jervoe-Storm PM, et al. Full-mouth treatment modalities (within 24 hours) for periodontitis. Cochrane Review. 2022. PMC. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9239328/
- [15] Simpson TC, et al. Treatment of periodontitis for glycaemic control in people with diabetes. Cochrane Review. 2022. https://www.cochranelibrary.com/cdsr/doi/10.1002/14651858.CD004714.pub4/full
- [16] CDC. About Periodontal (Gum) Disease: risk factors and overview. https://www.cdc.gov/oral-health/about/gum-periodontal-disease.html
...
Yasal Uyarı ve Sorumluluk Reddi: Bu blogda yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve yayınlandığı tarihteki mevcut bilimsel verilere dayanarak hazırlanmıştır. Söz konusu bilgiler, profesyonel tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavi yerine geçmez. Sağlığınızla ilgili herhangi bir soru, endişe veya ihtiyaç durumunda, lütfen bir doktora ya da yetkin bir sağlık kuruluşuna başvurunuz. Bu blogda sunulan bilgilerin kullanımı tamamen okuyucunun sorumluluğundadır. Blog sahibi, yazarlar veya bağlı kuruluşlar, bu içeriklerin doğruluğu, güncelliği veya eksiksizliği konusunda herhangi bir garanti vermez ve bu bilgilerin kullanımından kaynaklanabilecek doğrudan veya dolaylı herhangi bir zarar veya kayıptan sorumlu tutulamaz. Sağlık durumunuza ilişkin kararlar almadan önce, mutlaka bir sağlık uzmanına danışmanız gerektiğini unutmayınız. Bu blog, tıbbi bir hizmet sunmamakta olup yalnızca bilgilendirme amacı taşımaktadır.
Housing Filtre Setleri
Arıtma Cihazı Filtre Setleri
Duş Filtreleri
Housing Filtreler
Membran Filtreler
UV Filtreler
Yıkanabilir Filtreler
Analiz Cihazları
Basınç Ayarlayıcılar
Çekvalfler
Clipsler
Fittingsler
Hortum
Housing Anahtarları
Housingler
Musluk
Pompa
Su Analiz Kitleri ve Cihazları
Switchler & Solenoid Valfler
Tank
Valfler
Aktif Karbon Filtreleri
Arsenik Arıtma Sistemleri
Biyolojik Arıtım Sistemleri
Elektrodeiyonizasyon Sistemleri
Endüstriyel Ekipmanlar
Gri Su Arıtma Sistemleri
MBR Arıtım Sistemleri
Ultrafiltrasyon Sistemleri
Yumuşatma Sistemleri