Diş Taşı Temizliği: Nedir ve Nasıl Yapılır?

Diş taşı temizliği, çoğu kişinin yalnızca estetik bir işlem sandığı ama aslında diş eti sağlığının temel basamaklarından biri olan profesyonel bir bakımdır. Dişlerin üzerinde gün içinde oluşan yapışkan bakteri tabakası (plak) her fırçalamada tamamen uzaklaştırılamadığında, zamanla sertleşip diş taşı dediğimiz birikintilere dönüşebilir. Bu birikintiler, diş eti çizgisinin çevresinde bakteri tutunmasını kolaylaştırarak kızarıklık, kanama ve ağız kokusu gibi şikayetleri tetikleyebilir. ^[1][2][3]

Bu yazıda diş taşı temizliği ile ilgili en çok merak edilen soruları net biçimde yanıtlayacağız: Diş taşı tam olarak nedir, nasıl oluşur, kimlerde daha hızlı birikir, hangi belirtilerle kendini belli eder, profesyonel temizlik nasıl yapılır ve hangi aralıklarla planlanmalıdır. Ayrıca “temizlik dişi inceltir mi”, “sonra boşluk oluşması normal mi” gibi yaygın endişeleri de bilimsel kaynaklara dayalı şekilde açıklayacağız. ^[5][6]

Diş taşı nedir ve plakla farkı ne?

Diş taşı (tartar ya da dental kalkülüs), diş üzerinde biriken plağın zamanla kalsiyum-fosfat gibi minerallerle sertleşmiş halidir. Yani diş taşı, ‘kir’ gibi dışarıdan yapışan bir madde değil; ağız içindeki bakteriyel biyofilmin (plak) mineralize olup taşlaşmasıdır. ^[3][4]

Plak, yumuşak ve yapışkan bir tabakadır. Gün içinde yemek artıkları, tükürük ve bakteriler bir araya gelerek diş yüzeyinde bu tabakayı oluşturur. Diş taşı ise plağın sertleşmiş versiyonudur; fırça ve diş ipiyle tamamen kazınamaz. Bu yüzden diş taşı temizliği evde değil, profesyonel aletlerle klinik ortamda yapılır. ^[1][2][13]

Diş taşını ‘kötü’ yapan şey yalnızca sertliği değildir. Sert yüzey, yeni plağın tutunması için adeta pürüzlü bir zemin oluşturur. Bu durum bakterilerin diş eti çizgisi boyunca daha kolay çoğalmasına ve diş etinde iltihabi yanıtın artmasına zemin hazırlar. Plak ve diş taşı kontrol altına alınmadığında diş eti hastalığı ilerleyebilir. ^[1][2]

Diş taşı nerelerde birikir?

Diş taşı en sık, tükürük bezlerinin kanallarına yakın bölgelerde (alt ön dişlerin iç yüzü ve üst azıların dış yüzü gibi) daha hızlı birikir. Bunun nedeni bu alanların tükürükle daha yoğun temas etmesi ve mineral içeriğinin plağı daha hızlı sertleştirmesidir. ^[4]

Biriken diş taşları iki ana grupta düşünülür: diş eti çizgisinin üstünde görülen yüzeysel birikimler ve diş eti çizgisinin altında (diş eti cebinde) saklanan birikimler. Diş eti altındaki birikimler, çoğu zaman gözle fark edilmez; kanama, şişlik veya kötü koku gibi belirtilerle kendini belli edebilir. ^[1][2]

Diş taşı nasıl oluşur? Süreç adım adım

Diş taşı oluşumu bir anda gerçekleşmez; plak oluşumu, plaktaki bakterilerin yerleşmesi ve ardından mineralizasyon basamaklarıyla ilerler. Bu süreci iyi anlamak, diş taşı temizliği sonrasında neden düzenli bakım gerektiğini de netleştirir. ^[3][4]

İlk aşamada plak oluşur. Plak, diş fırçasıyla temizlenebilen yumuşak bir tabakadır; fakat her yüzey aynı kolaylıkla fırçalanmaz. Dişlerin arası, diş eti çizgisine yakın ince hat ve arka dişlerin girintili çıkıntılı bölgeleri plağın en sık kaldığı alanlardır. ^[7][8][9]

Plak ağızda kalmaya devam ederse sertleşmeye başlayabilir. Bazı kaynaklar, plaktaki kalsifikasyonun birkaç gün içinde başlayabileceğini; yeterince zaman tanındığında ‘semento gibi’ sert bir tabakaya dönüşebileceğini belirtir. ^[13]

Mineralizasyon başladığında artık klasik fırçalama ile ‘tamamen’ söküp atmak mümkün değildir. Bu noktada diş taşı temizliği için ultrasonik titreşimle çalışan cihazlar ve el aletleri kullanılır. Amaç, hem diş üstündeki hem de diş eti kenarına yakın birikimleri kontrollü biçimde uzaklaştırmaktır. ^[1][2]

Diş taşının rengi neden değişir?

Diş taşı bazen sarımsı, bazen kahverengi hatta koyu renkli görünebilir. Sertleşmiş yüzey, kahve, çay, şarap gibi boyayıcı maddeleri ve tütün kaynaklı pigmentleri daha kolay tutar. Bu nedenle dışarıdan bakıldığında ‘lekelenme’ gibi görülse de temel sorun çoğu zaman altta yatan birikimdir. ^[3][10]

Diş eti altında kalan diş taşları ise genellikle daha koyu görünür. Bunun nedeni, o bölgede bulunan proteinler ve kan ürünleriyle temasın artmasıdır. Bu tip birikimler estetikten çok diş eti sağlığı açısından önem taşır; çünkü diş eti cebinde bakteri yükünü artırabilir. ^[2][4]

Diş taşı neden olur? Kimlerde daha hızlı birikir?

Diş taşı oluşumunun temel nedeni plağın düzenli ve etkili şekilde uzaklaştırılamamasıdır. Ancak ‘neden fırçalayan birinde bile diş taşı oluyor?’ sorusunun tek cevabı hijyen değildir. Tükürüğün mineral içeriği, dişlerin dizilimi, kişinin alışkanlıkları ve bazı sistemik durumlar birikim hızını belirgin şekilde etkileyebilir. ^[2][4]

Örneğin sigara kullanımı, diş eti hastalığı için en güçlü risk faktörleri arasında sayılır ve diş taşı birikimi ile birlikte periodontal sorunların daha hızlı ilerlemesine zemin hazırlayabilir. ^[2][10]

Diyabet gibi bazı kronik hastalıklar, ağız içi dokuların enfeksiyonlara verdiği yanıtı değiştirebilir. Bu durum, plak ve diş taşının diş eti çevresinde oluşturduğu iltihabi reaksiyonun daha belirgin hissedilmesine neden olabilir. Bu nedenle diş taşı temizliği aralığı ‘tek bir sayı’ ile değil, risk profiline göre planlanmalıdır. ^[2][6]

Diş taşı riskini artıran yaygın etkenler

Aşağıdaki etkenler, plağın daha hızlı birikmesine veya daha hızlı mineralize olmasına katkı verebilir:

• Günde iki kez ve doğru teknikle fırçalamamak. ^[7][9]
• Diş aralarını günlük temizlememek (diş ipi veya arayüz fırçası kullanmamak). ^[8][9]
• Sigara veya tütün ürünleri kullanımı. ^[10]
• Ağız kuruluğu (tükürüğün azalması) ve bazı ilaçların tükürüğü azaltması. ^[2]
• Dişlerin çapraşıklığı veya bazı bölgelerin fırçaya ‘kapalı’ kalması. ^[7]
• Sık atıştırma ve şekerli/nişastalı gıdaların ağırlıklı tüketimi (plak için besin kaynağı artar). ^[7][9]

Diş taşı oluşumunu anlamayı kolaylaştıran tablo

Durum	Diş taşı ile ilişkisi	Günlük karşılığı
Plak birikimi	Yumuşak tabaka kaldıkça sertleşmeye zemin oluşur.	Fırçalama ve diş arası temizliği aksarsa plak kalır.
Mineralizasyon	Tükürük mineralleri plağı kalsifiye eder, diş taşı başlar.	Düzen bozulursa birkaç gün içinde sertleşme başlayabilir.
Pürüzlü yüzey	Diş taşı yeni plağı daha kolay tutar.	Temizlik gecikirse döngü hızlanır.
Diş eti irritasyonu	Bakteri yükü artar, diş eti kanaması ve şişliği tetiklenir.	Fırçalarken kanama, hassasiyet, kötü koku görülebilir.

Diş taşı belirtileri nelerdir?

Diş taşı bazen çok belirgin olur: diş üzerinde sarı-kahverengi sert birikintiler görülebilir ve dilinizi dişinize değdirdiğinizde pütürlü bir yüzey hissedersiniz. Bu pürüz, özellikle alt ön dişlerin iç tarafında ve üst arka dişlerin dış tarafında daha sık fark edilir. ^[3][13]

Diş taşı diş eti çizgisine yakın olduğunda belirtiler genellikle diş etinden gelir. Fırçalarken veya diş ipi kullanırken kanama, kızarıklık, şişlik ve hassasiyet sık görülen bulgulardır. Bu belirtiler diş eti hastalığının erken dönemine işaret edebilir ve değerlendirme gerektirir. ^[2][14]

Ağız kokusu ve ağızda kötü tat da sık şikayetlerdendir. Diş eti hastalığında bu durum yaygındır; çünkü bakteriler uçucu kükürt bileşikleri dahil bazı kokulu ürünler üretebilir. Diş taşı, bakteri için tutunma alanını artırdığı için tabloyu ağırlaştırabilir. ^[2][14]

Önemli nokta şudur: Bu belirtiler ‘kesin’ olarak diş taşı demek değildir; çürük, ağız kuruluğu, dil yüzeyi sorunları veya başka durumlar da benzer şikayet yapabilir. Fakat diş eti çizgisi çevresinde kanama ve şişlik varsa, diş taşı ve plak kontrolü mutlaka gözden geçirilmelidir. ^[2][14]

Diş taşları temizlenmezse ne olur?

Diş taşının en kritik etkisi, diş eti çizgisi boyunca bakteriyel yükü artırmasıdır. Plak her gün uzaklaştırılmadığında önce diş eti iltihabı (gingivitis) gelişebilir. Bu aşama geri döndürülebilirdir; yani doğru temizlik ve profesyonel bakım ile diş eti toparlayabilir. ^[1][2]

Ancak iltihap uzun süre devam ederse daha derin dokular etkilenebilir ve periodontal hastalık (periodontitis) tablosu oluşabilir. Bu noktada diş eti çekilmesi, diş eti cebi derinleşmesi, kemik kaybı ve dişlerde sallanma gibi bulgular görülebilir. İleri aşamalarda diş kaybı da yaşanabilir. ^[1][2][14]

Diş taşlarının diş çürüğü riskini dolaylı olarak artırmasının temel nedeni, plak için korunmuş ve temizliği zor bir yüzey yaratmasıdır. Ayrıca diş taşı, diş eti çizgisinde ‘kapan’ oluşturarak fırçanın etkisini azaltabilir. Bu nedenle diş taşı temizliği, sadece görüntü için değil, günlük temizlik etkinliğini geri kazanmak için de önemlidir. ^[1][3]

Diş taşı temizliği ne zaman yaptırılmalı?

Diş taşı temizliği için ‘herkes için tek doğru tarih’ yoktur. Araştırmalar, düzenli diş hekimi kontrolüne giden ve periodontal açıdan düşük riskli yetişkinlerde 6 ay veya 12 ay arayla yapılan rutin “scale and polish” uygulamalarının diş eti iltihabı açısından büyük fark yaratmadığını; bazı ölçütlerde etkinin sınırlı kaldığını göstermektedir. ^[5][6]

Bununla birlikte, aynı çalışmalar diş taşı miktarının düzenli temizlikle azalabildiğini ve kişilerin ağızda temizlik hissini değerli bulduğunu da vurgular. Yani klinik ihtiyaç her zaman ‘takvim’ ile değil, ağız içi bulgular ve risk düzeyi ile belirlenmelidir. ^[5][6]

Net bir pratik çerçeve vermek gerekirse, diş taşı temizliği aralığını aşağıdaki gibi planlamak çoğu kişi için anlaşılır ve uygulanabilir bir yaklaşımdır:

• Düşük risk (diş eti kanaması yok, hızlı diş taşı birikimi yok, sigara yok): 12 ayda bir kontrol ve gerekiyorsa temizlik. ^[5][6]
• Orta risk (hafif kanama, aralıklı birikim, diş dizilimi nedeniyle zor temizlenen alanlar): 6-12 ay arası kontrol ve temizlik. ^[6]
• Yüksek risk (periodontitis öyküsü, belirgin diş eti cebi, sigara veya diyabet gibi riskler): 3-6 ay arası periodontal bakım ve gerektiğinde diş taşı temizliği. ^[6][10]

Bu aralıklar “mutlaka böyle olmalı” anlamına gelmez; ancak çoğu yetişkin için karar vermeyi kolaylaştırır. En doğru aralık, muayenede diş eti kanaması, cep derinliği, diş taşı yoğunluğu ve kişinin evde bakım becerisine göre şekillenir. ^[6]

Profesyonel diş taşı temizliği nasıl yapılır?

Profesyonel diş taşı temizliği, dişlerin üzerindeki sert birikimlerin kontrollü biçimde uzaklaştırılmasıdır. İşlem genellikle muayene ile başlar; diş eti durumu, kanama varlığı, diş taşı yoğunluğu ve diş eti altına inen birikimler değerlendirilir. Ardından temizlik aşamasına geçilir. ^[1][2]

Birçok merkezde ultrasonik titreşim ve su akışıyla çalışan aletler kullanılır. Bu aletler birikimi parçalamaya yardım eder; su ise hem soğutma sağlar hem de parçalanan birikimin uzaklaşmasına katkı verir. Daha sonra el aletleriyle, özellikle diş eti çizgisine yakın kalan ince artıklar temizlenir. ^[1][2]

Eğer diş taşı diş eti altına inmişse ve diş eti cepleri derinleşmişse, daha kapsamlı bir temizlik planlanabilir. Bu yaklaşımda amaç, diş kökü yüzeyindeki sert birikimleri uzaklaştırmak ve kök yüzeyini daha pürüzsüz hale getirmektir. Böylece bakteri tutunması daha zorlaşır. ^[6]

İşlemin tipik akışı

Aşağıdaki adımlar, çoğu profesyonel diş taşı temizliği randevusunda izlenen genel sıralamayı anlatır:

1. Ağız içi değerlendirme yapılır, yoğun birikim alanları belirlenir. ^[1][2]
2. Diş üstü birikimler ultrasonik aletle ve/veya el aletleriyle uzaklaştırılır. ^[1][2]
3. Diş eti çizgisine yakın bölgeler ayrıntılı olarak temizlenir; gerekirse diş eti altına inen birikimler hedeflenir. ^[2][6]
4. Yüzeyler pürüzsüzleştirilir; bu, yeni plağın tutunmasını azaltmaya yardımcı olur. ^[6]
5. Gerekirse polisaj (parlatma) uygulanır ve kişiye evde bakım için net bir rutin anlatılır. ^[1][9]

Diş taşı temizliği ne kadar sürer?

Süre, birikimin yoğunluğuna ve diş eti altına inen alanların olup olmadığına göre değişir. Rutin bir “scale and polish” işleminin 10-15 dakika civarında sürebileceğini belirten hastane bilgilendirme metinleri vardır. ^[11]

Birikim çok yoğunsa, diş eti kanaması belirginse veya diş eti altı temizlik planlanıyorsa randevu süresi uzayabilir ve işlem birden fazla ziyarete bölünebilir. Bu, ‘zor bir işlem’ olduğu için değil; dokuyu gereksiz travmatize etmeden kontrollü ilerlemek için tercih edilir. ^[6]

Diş taşı temizliği zararlı mı? Dişi inceltir mi?

Diş taşı temizliğinin dişi incelttiği veya mineyi aşındırdığı yönündeki inanış çok yaygındır. Oysa doğru şekilde yapıldığında amaç, dişin kendi dokusunu kazımak değil; dişe yapışmış sert birikimi uzaklaştırmaktır. Diş taşı mine değildir; mineye dışarıdan tutunmuş mineralize plak tabakasıdır. ^[3][4]

Bilimsel değerlendirmeler, rutin scale and polish uygulamalarının diş eti iltihabı üzerinde sınırlı etkisi olabileceğini tartışırken, belirgin bir zarar veya olumsuz etki bildirimlerinin de az olduğunu vurgular. Bir Cochrane incelemesi, düzenli uygulamalarla ilgili çalışmalarda olumsuz etki raporlarının sınırlı olduğunu belirtir. ^[5]

Daha eski bir değerlendirme de, mevcut çalışmalarda belirgin yan etki bildirilmediğini ifade eder. Bu tür sonuçlar, işlemin doğru endikasyonla ve uygun teknikle yapıldığında genellikle güvenli olduğunu destekler. ^[12]

Temizlikten sonra ‘dişlerim aralandı’ hissi de sık görülür. Bunun nedeni çoğu zaman yeni bir boşluk oluşması değil, diş taşının diş aralarını dolduran bir “dolgu gibi” durarak alanı gizlemesidir. Taş temizlenince gerçek diş aralığı ve varsa diş eti çekilmesi görünür hale gelir. Diş eti hastalığı ilerledikçe çekilme ve kemik kaybı gelişebileceği için, asıl kalıcı boşluk riskini artıran şey temizliği ertelemektir. ^[1][2][14]

Diş taşı temizliği acı verir mi?

Çoğu kişide diş taşı temizliği belirgin bir ağrı oluşturmaz; daha çok titreşim, basınç ve suyun serinliği hissedilir. Ancak diş eti iltihabı varsa, diş eti çizgisi hassaslaşabileceği için rahatsızlık artabilir. ^[2][14]

Rahatsızlığı artıran durumlar genellikle şunlardır: diş eti altında yoğun birikim, diş eti ceplerinin derinleşmesi ve diş eti çekilmesine bağlı kök yüzeyinin açığa çıkması. Bu gibi durumlarda işlem planı ve konfor yönetimi kişiye göre ayarlanır. ^[6]

Diş taşı temizliği öncesi dikkat edilmesi gerekenler

Diş taşı temizliği öncesinde yapılacak en doğru şey, doğru bilgiyi doğru kişiye iletmektir. Düzenli kullandığınız ilaçlar, bilinen alerjiler, hamilelik, diyabet gibi kronik durumlar ve sigara kullanımı mutlaka paylaşılmalıdır. Bu bilgiler, temizlik planının güvenli ve konforlu yapılmasına yardımcı olur. ^[2][10]

İşleme gelmeden önce dişleri fırçalamak ‘taşı temizler’ diye düşünülmemelidir; ama muayenenin daha net yapılmasını kolaylaştırır. Ayrıca işlemden önce neyin hedeflendiğini bilmek önemlidir: amaç dişi aşındırmak değil, birikimi uzaklaştırıp diş etinin iyileşmesine alan açmaktır. ^[1][3]

Diş taşı temizliği sonrası nelere dikkat edilmeli?

Temizlikten sonra birkaç gün sürebilen hafif hassasiyet veya diş eti sızlaması görülebilir. Bu durum çoğu zaman diş etinin iltihap yükünün azalması ve daha önce taşla kapalı kalan hassas bölgelerin açığa çıkmasıyla ilişkilidir. ^[1][2]

Temizlik sonrası en önemli hedef, plağın tekrar hızlı birikmesini engellemektir. Çünkü diş taşı bir kez temizlendi diye risk sıfırlanmaz; plak yeniden oluşur. Bu nedenle aynı gün içinde bile düzenli fırçalamaya ve diş arası temizliğine devam etmek gerekir. ^[7][8][9]

Eğer işlemden sonra şiddetli ağrı, uzun süren kanama, belirgin şişlik veya ateş gibi olağan dışı belirtiler olursa kontrol gerekir. Bu tür bulgular, standart bir temizlik sonrası beklenen tablo değildir. ^[2]

İlk 48 saat için net bir plan

Temizlikten sonraki ilk 48 saati daha rahat geçirmek için uygulanabilir bir plan:

• İlk gün çok sıcak veya çok soğuk gıdaları sınırlayın; hassasiyetiniz varsa ılık tercih edin. ^[1]
• Günde 2 kez, florürlü macunla 2 dakika fırçalayın. ^[7][9]
• Diş aralarını her gün temizleyin; kanama varsa nazikçe ama düzenli sürdürün. ^[8][9]
• Sigara kullanıyorsanız, bırakma planı yapın; diş eti sağlığı üzerinde belirgin etkisi vardır. ^[10]

Evde diş taşı temizlenir mi?

Kısa ve net cevap: Hayır. Diş taşı oluştuysa, fırça ve diş ipi onu tamamen sökemez. Diş taşını kazımaya çalışmak ise diş etinde yaralanma, mine yüzeyinde çizik ve enfeksiyon riski doğurabilir. Bu yüzden diş taşı temizliği profesyonel bakım olarak düşünülmelidir. ^[1][2][13]

Evde yapılabilecek en doğru şey, diş taşını “temizlemek” değil, yeni diş taşı oluşumunu yavaşlatmaktır. Bunun yolu da plağı her gün düzenli uzaklaştırmaktan geçer. Plak kontrolü güçlendikçe diş taşı birikimi de genellikle yavaşlar. ^[7][8][9]

Diş taşı oluşumunu engellemek için net bir rutin

Diş taşı oluşumunu tamamen ‘sıfırlamak’ her zaman mümkün olmayabilir; çünkü tükürük yapısı ve diş dizilimi kişiden kişiye değişir. Ancak doğru bir günlük planla diş taşı birikimini belirgin şekilde yavaşlatmak ve diş eti sağlığını korumak mümkündür. ^[6][7][8]

Aşağıdaki rutin, uygulanabilir ve ölçülebilir adımlardan oluşur. Her adımın amacı, plağın diş üzerinde kalma süresini kısaltmak ve mineralize olma şansını azaltmaktır. ^[7][9][13]

Günlük bakım: Her gün yapılacak 3 adım

• Sabah ve gece olmak üzere günde 2 kez florürlü diş macunuyla 2 dakika fırçalayın. ^[7][9]
• Her gün 1 kez diş aralarını temizleyin (diş ipi veya arayüz fırçası). ^[8][9]
• Şekerli atıştırmaları ve şekerli içecekleri sınırlandırın; sık atıştırma plağın daha uzun süre aktif kalmasına yol açar. ^[7][9]

Haftalık kontrol: 10 dakikalık mini denetim

Haftada bir gün, ayna karşısında 10 dakikalık bir “kontrol” yapmak küçük bir alışkanlık gibi görünür; ama sorunları erken yakalamada çok etkilidir. Amaç, diş eti çizgisine yakın bölgelerde birikim ve kanama olup olmadığını fark etmektir. ^[14]

Kendinize şu üç soruyu sorun: Diş etim fırçalarken kanıyor mu, belirgin bir pütürlü alan var mı, ağız kokusu gün içinde artıyor mu? Bu üç sorudan ikisi ‘evet’ ise, diş taşı temizliği ve genel kontrol zamanı gelmiş olabilir. ^[2][14]

Düzenli takip: Randevu aralığını nasıl seçmelisiniz?

Randevu aralığını seçerken en pratik yöntem, risk düzeyinizi belirlemek ve bunu diş hekiminizin muayene bulgularıyla birleştirmektir. Düşük riskte yılda bir kontrol çoğu zaman yeterli olabilirken, periodontitis geçmişi olanlarda 3-12 ay arası destekleyici bakımın yararlı olabileceği belirtilir. ^[6]

Unutmayın: Cochrane verileri, düşük riskli ve düzenli kontrol edilen bireylerde 6 ay yerine 12 ay aralığının diş eti iltihabı açısından büyük bir fark oluşturmayabileceğini söyler. Bu, ‘kimse 6 ayda bir gitmesin’ demek değildir; kişiye özel planın gerekliliğini gösterir. ^[5][6]

Diş taşı temizliği hakkında sık sorulan sorular

Kaynaklar

• [1] National Institute of Dental and Craniofacial Research (NIDCR). Oral Hygiene. https://www.nidcr.nih.gov/health-info/oral-hygiene
• [2] National Institute of Dental and Craniofacial Research (NIDCR). Periodontal (Gum) Disease. https://www.nidcr.nih.gov/health-info/gum-disease
• [3] MedlinePlus Medical Encyclopedia. Plaque and tartar on teeth. https://medlineplus.gov/ency/article/002044.htm
• [4] White DJ. Dental calculus: recent insights into occurrence, formation, prevention, removal and oral health effects. Periodontology 2000. 1997. PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9395117/
• [5] Lamont T, Worthington HV, et al. Routine scale and polish for periodontal health in adults. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2018. https://www.cochranelibrary.com/cdsr/doi/10.1002/14651858.CD004625.pub5/full
• [6] Matthews DC, Al-Waeli H. Benefits of Dental Scaling and Polishing in Adults: A Rapid Review and Evidence Synthesis. JDR Clinical & Translational Research. 2024. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12166143/
• [7] NHS. How to keep your teeth clean. https://www.nhs.uk/live-well/healthy-teeth-and-gums/how-to-keep-your-teeth-clean/
• [8] NHS. Take care of your teeth and gums. https://www.nhs.uk/live-well/healthy-teeth-and-gums/take-care-of-your-teeth-and-gums/
• [9] American Dental Association (ADA). Home Oral Care. https://www.ada.org/resources/ada-library/oral-health-topics/home-care
• [10] Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Smoking, Gum Disease, and Tooth Loss. https://www.cdc.gov/tobacco/campaign/tips/diseases/periodontal-gum-disease.html
• [11] Dorset County Hospital NHS Foundation Trust. Your visit to the dental hygienist. https://dchft.nhs.uk/leaflets/your-visit-to-the-dental-hygienist/
• [12] Worthington HV, et al. Routine scale and polish for periodontal health in adults (review record). PubMed. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24197669/
• [13] Great Ormond Street Hospital (NHS). Tooth plaque. https://www.gosh.nhs.uk/conditions-and-treatments/general-medical-conditions/tooth-plaque/
• [14] NHS. Gum disease. https://www.nhs.uk/conditions/gum-disease/

...

Yasal Uyarı ve Sorumluluk Reddi: Bu blogda yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve yayınlandığı tarihteki mevcut bilimsel verilere dayanarak hazırlanmıştır. Söz konusu bilgiler, profesyonel tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavi yerine geçmez. Sağlığınızla ilgili herhangi bir soru, endişe veya ihtiyaç durumunda, lütfen bir doktora ya da yetkin bir sağlık kuruluşuna başvurunuz. Bu blogda sunulan bilgilerin kullanımı tamamen okuyucunun sorumluluğundadır. Blog sahibi, yazarlar veya bağlı kuruluşlar, bu içeriklerin doğruluğu, güncelliği veya eksiksizliği konusunda herhangi bir garanti vermez ve bu bilgilerin kullanımından kaynaklanabilecek doğrudan veya dolaylı herhangi bir zarar veya kayıptan sorumlu tutulamaz. Sağlık durumunuza ilişkin kararlar almadan önce, mutlaka bir sağlık uzmanına danışmanız gerektiğini unutmayınız. Bu blog, tıbbi bir hizmet sunmamakta olup yalnızca bilgilendirme amacı taşımaktadır.