Adet Düzensizliği: Nedenleri, Tanı ve Tedavi

Adet düzensizliği, regl kanamasının zamanı, süresi ya da miktarındaki değişikliklerle ortaya çıkan ve çok farklı nedenlerle görülebilen bir durumdur. Bir ay erken gelen, aylarca geciken, aralarda lekelenme yapan veya normalden uzun ve yoğun seyreden kanamalar bu kapsamda değerlendirilir. Adet düzensizliği tek başına “tek bir hastalık” değildir; çoğu zaman altta yatan hormonal, yapısal ya da sistemik bir nedenin belirtisi olarak karşımıza çıkar.

Bu nedenle doğru yaklaşım, önce normal kabul edilen aralığı bilmek, sonra da bu aralığın dışına çıktığınızda neyi “bekleyip izleyebileceğinizi” ve neyi “gecikmeden değerlendirtmeniz gerektiğini” net biçimde ayırt etmektir. Yetişkinlerde adet döngüsü çoğunlukla 21–35 gün aralığındadır ve tipik bir regl kanaması 2–7 gün sürer. [1] Ergenlerde döngüler ilk yıllarda daha uzun olabilir ve 21–45 gün aralığı sık görülür. [2]

Aşağıdaki kapsamlı rehber; adet düzensizliğinin ne olduğundan başlayarak olası nedenleri, hangi belirtilerin önemli olduğunu, tanıda hangi testlerin neden istendiğini ve tedavinin nasıl planlandığını adım adım açıklar. Metinde verilen süre, sıklık ve uyarı eşikleri gibi sayısal bilgilerin dayandığı güvenilir kaynaklar, yazının sonundaki Kaynaklar bölümünde listelenmiştir.

Adet döngüsü nasıl işler ve normal sınırlar nedir?

Adet döngüsü, yumurtalıklar ve rahim arasındaki hormon iletişimiyle düzenlenir. Yumurtalıkların salgıladığı hormonlar rahmin iç tabakasını (endometrium) olası bir gebeliğe hazırlamak için kalınlaştırır. Gebelik oluşmadığında bu tabaka dökülür ve kanama meydana gelir. Bu kanamaya regl (menstruasyon) denir.

Döngü, regl kanamasının 1. gününden bir sonraki regl kanamasının 1. gününe kadar olan süre olarak hesaplanır. Yetişkinlerde döngü aralığının 21–35 gün olması tipik kabul edilir. [1] Kanama süresi çoğunlukla 2–7 gündür. [1] Ergenlikte hormonların oturması nedeniyle ilk birkaç yılda döngü daha değişken olabilir; 21–45 gün aralığı bu yaş grubunda sık görülür. [2]

“Normal sınırlar” kişiden kişiye küçük değişiklikler gösterebilir. Örneğin siz yıllardır 27–29 günde bir regl olurken birden 40 güne çıkan döngüler fark ediyorsanız, bu sizin için bir değişikliktir ve değerlendirme gerektirebilir. NHS, normal düzeninizde belirgin değişiklik olduğunda ve adetler düzensizleştiğinde doktora başvurmayı önerir. [1]

Adet düzensizliği hangi durumları kapsar?

Adet düzensizliği sadece “erken ya da geç gelme” değildir. Döngünün aralığı, kanamanın süresi, kanamanın miktarı ve ara kanama olup olmaması birlikte değerlendirilir. Klinik pratikte sık kullanılan bazı terimler, durumu daha iyi tarif etmeye yardımcı olur.

Döngü aralığına göre düzensizlikler

• Sık adet görme: Döngünün 21 günden kısa aralıklarla gelmesi. [1]
• Seyrek adet görme: Döngü aralığının 35 günden uzun olması (ergenlerde 45 günden uzun aralıklar). [3]
• Adet görmeme (amenore): Daha önce düzenli adet gören bir kişide 3 ay veya daha uzun süre adet olmaması. [4]
• Değişken döngü: Bir ay 24 gün, diğer ay 38 gün gibi belirgin oynamalar olması; özellikle yeni başladıysa araştırılır. [1]

Kanama süresi ve miktarına göre düzensizlikler

• Uzamış regl: Kanamanın 7 günden uzun sürmesi. [1]
• Aşırı adet kanaması (yoğun kanama): Kanamanın miktarının yaşam kalitesini bozacak kadar fazla olması. ACOG’a göre 7 günden uzun sürme, bir veya daha fazla ped/tamponu çok hızlı doldurma gibi bulgular yoğun kanamayı düşündürebilir. [5]
• Ara kanama: Regl dönemleri dışında lekelenme veya kanama olması; özellikle cinsel ilişki sonrası kanama gibi durumlar değerlendirilmelidir. [1]

Kanama miktarı “çok mu?” Pratik ölçütler

Kanama miktarını mililitreyle ölçmek pratikte zor olduğu için, günlük hayata yansıyan işaretler kullanılır. Aşağıdaki ölçütler, “yoğun kanama” olasılığını düşündürür ve değerlendirme gerektirir.

• Ped/tamponun 1 saat içinde dolması veya saatte bir değiştirme ihtiyacı. [5]
• Gece kanama nedeniyle uyanma veya yatağı/pijamayı kirletecek kadar yoğun kanama. [5]
• Kanamanın 7 günden uzun sürmesi. [1]
• Baş dönmesi, aşırı halsizlik, çarpıntı gibi kansızlık belirtilerinin eşlik etmesi. [11] [12]

Ergenlerde yoğun kanamada pıhtılaşma bozuklukları açısından tarama önerilebildiği için, özellikle ilk adet yıllarında “normalden fazla” kanama göz ardı edilmemelidir. [2]

Hızlı kontrol tablosu: Normal mi, değerlendirme mi?

Durum	Sıklıkla ne anlama gelebilir?	İlk adım
Döngü 21–35 gün arası	Çoğu yetişkinde normal aralık	Takip ve kayıt tutma
Kanama 2–7 gün	Tipik kanama süresi	Şikâyet yoksa izlem
Kanama 7 günden uzun	Yoğun kanama veya hormonal/yapısal neden	Hekim değerlendirmesi [1]
Ara kanama/lekelenme	Ovulasyon, enfeksiyon, polip vb. olabilir	Muayene ve gerekirse testler [1]
3 ay adet görmeme	Amenore; gebelik dışlanmalı, hormonal nedenler araştırılmalı	Gebelik testi + hekim değerlendirmesi [4]
Sık sık saatte 1 ped/tampon	Aşırı kanama; anemi/pıhtılaşma açısından önemli	İvedi değerlendirme [5]

Adet düzensizliği neden olur? PALM-COEIN yaklaşımı

Adet düzensizliği ve anormal rahim kanamalarının nedenlerini sistemli biçimde ele almak için uluslararası sınıflamalar kullanılır. Üreme çağındaki, gebelik dışı anormal rahim kanamalarında FIGO tarafından tanımlanan PALM-COEIN sistemi yaygın bir çerçevedir. [6] Bu sistem, nedenleri iki ana gruba ayırır: yapısal (rahimde görülen oluşumlar) ve yapısal olmayan (hormon, pıhtılaşma, ilaç gibi). [6]

Yapısal nedenler (PALM)

Polip: Rahim ağzı veya rahim içi dokudan gelişen iyi huylu oluşumlar ara kanama yapabilir. [7]
Adenomyozis: Rahim kas tabakasında endometrium benzeri dokunun bulunması; ağrılı ve yoğun kanamaya eşlik edebilir. [7]
Miyom (leiomyom): Rahim kasından gelişen iyi huylu kitleler; özellikle rahim iç boşluğuna yakın olanlar kanamayı artırabilir. [7]
Kötü huylu oluşumlar veya endometrium kalınlaşması: Daha nadirdir ancak özellikle risk faktörleri olanlarda dışlanmalıdır. [7]

Yapısal olmayan nedenler (COEIN)

Pıhtılaşma bozuklukları: Özellikle ergenlerde yoğun kanama ile ortaya çıkabilir ve değerlendirilmelidir. [2]
Ovulasyon bozuklukları: Yumurtlamanın düzensizleşmesiyle hormon dengesi değişir; döngü uzar, kısalır veya ara kanama olabilir. [7]
Endometrium kaynaklı nedenler: Rahim iç tabakasının düzenli dökülmesini etkileyen durumlar. [7]
İyatrojenik nedenler: Bazı ilaçlar ve hormonal yöntemler kanama düzenini değiştirebilir. [1]
Sınıflandırılamayan diğer nedenler: Daha nadir durumlar bu grupta ele alınır. [7]

Yaşa göre adet düzensizliği: Ne zaman normal, ne zaman değil?

Adet düzeni, yaşamın farklı dönemlerinde doğal olarak değişebilir. Ergenlikte hormonların tam oturmaması, doğum sonrası dönem, emzirme ve menopoz öncesi (perimenopoz) süreçte döngü dalgalanmaları daha sık görülür. Ancak “bu dönemde olur” diye her bulguyu normal kabul etmek doğru değildir; şiddetli kanama, uzun süren kanama veya belirgin kansızlık şikâyeti mutlaka araştırılmalıdır. [1]

Ergenlik döneminde (ilk yıllar)

İlk adet sonrası ilk birkaç yılda döngülerin düzensiz olması yaygındır. Bu yaş grubunda döngülerin 21–45 gün aralığında seyretmesi sık görülür. [2] Yine de kanama 7 günden uzun sürüyorsa, çok yoğun kanama varsa veya sürekli baş dönmesi, halsizlik gibi kansızlık belirtileri ortaya çıkıyorsa değerlendirme gerekir. [2]

Üreme çağında

Üreme çağında adet düzensizliğinin sık nedenleri arasında ovulasyon düzensizlikleri, rahim içi polipler, miyomlar, enfeksiyonlar ve endokrin sorunlar yer alır. Sistemli bir yaklaşımla hem yapısal nedenler hem de hormon ve metabolizma ile ilişkili durumlar birlikte değerlendirilir. [7]

Menopoz öncesi dönem (perimenopoz)

Menopoza yaklaşırken hormon düzeyleri dalgalanabilir ve döngülerde uzama-kısalma görülebilir. Ancak bu dönemde de ara kanama, çok yoğun kanama veya yeni başlayan düzensizlikler; altta yatan bir sorun açısından hekim değerlendirmesi gerektirir. [1]

Hormonal ve metabolik nedenler

Hormonal dengesizlikler adet düzensizliğinin en yaygın nedenleri arasındadır. Beyin (hipotalamus ve hipofiz), yumurtalıklar ve rahim arasındaki iletişim; stres, kilo değişimi, bazı hastalıklar ve ilaçlardan etkilenebilir. Bu nedenle bazen tek bir “sebep” değil, birden fazla faktör aynı anda rol oynar.

Polikistik over sendromu (PCOS) ve adet düzensizliği

PCOS, düzensiz veya hiç adet görmeme ve yumurtlama problemleriyle ilişkili olabilen bir durumdur. NHS, PCOS belirtileri arasında düzensiz adetler veya hiç adet olmamasını ve gebe kalmada zorlanmayı sayar. [8] Düzensiz adetlere kilo artışı, tüylenme, akne veya saç dökülmesi eşlik ediyorsa PCOS olasılığı değerlendirmede özellikle önem kazanır. [8]

Tiroid bozuklukları

Tiroid hormonları metabolizmayı ve üreme hormonlarının dengesini etkileyebilir. Özellikle tiroidin az çalışması (hipotiroidi) bazı kişilerde düzensiz veya yoğun adet kanamalarına yol açabilir. [9] Düzensiz adetlere yorgunluk, üşüme, kabızlık, kilo artışı ve cilt kuruluğu gibi belirtiler eşlik ediyorsa tiroid değerlendirmesi önemlidir. [9]

Prolaktin yüksekliği (hiperprolaktinemi)

Prolaktin hormonunun yükselmesi, yumurtlamayı etkileyebilir ve seyrek adet görme veya adet görmeme ile ilişkili olabilir. StatPearls, kadınlarda hiperprolaktineminin klinik belirtileri arasında adet düzensizliklerini sayar. [10] Memeden süt gelmesi (gebelik ve emzirme dışında) veya baş ağrısı-görme değişikliği gibi bulgular varsa hekim değerlendirmesi geciktirilmemelidir.

Stres, kilo değişimi ve aşırı egzersiz

Günlük yaşam faktörleri de döngü düzenini etkileyebilir. NHS, düzensiz adetlerin yaygın nedenleri arasında stres ve kaygıyı, çok fazla egzersizi ve belirgin kilo kaybı/alımını sayar. [1] Bu tür bir değişiklik belirgin bir yaşam olayı sonrasında başladıysa, değerlendirmede bu bilgi mutlaka paylaşılmalıdır.

Stresin vücuttaki stres hormonlarını artırması, “beyin-yumurtalık” iletişimini geçici olarak baskılayabilir ve yumurtlamanın gecikmesine yol açabilir. Bu durumda döngü uzayabilir, lekelenme olabilir veya birkaç ay üst üste düzensizlik yaşanabilir. Hızlı kilo kaybı ve yetersiz enerji alımı da benzer şekilde yumurtlamayı etkileyebilir. Bu bölüm, özellikle son dönemde beslenme ve yaşam düzeni değişen kişiler için önemli bir ipucu sağlar.

Kullanılan ilaçlar ve hormonal yöntemler

Bazı hormonal yöntemler veya enjeksiyonlar gibi uygulamalar, özellikle ilk aylarda lekelenme, ara kanama veya adet düzeninde değişiklik yapabilir. [1] Bunun dışında kan sulandırıcı özellikte bazı ilaçlar veya bazı psikiyatrik ilaçlar da kanama düzenini etkileyebilir. Yeni başlayan bir ilacın ardından kanama düzeniniz değiştiyse, bunu hekiminize bildirmeniz önemlidir.

Enfeksiyonlar ve diğer jinekolojik nedenler

Vajinal veya rahim ağzı enfeksiyonları ara kanama ve akıntı gibi şikâyetlerle birlikte görülebilir. Ayrıca polipler, miyomlar ve rahim iç tabakasındaki değişiklikler de düzensiz kanamalara neden olabilir. PALM-COEIN sistemi, bu yapısal nedenlerin muayene ve ultrasonla araştırılmasını destekleyen bir çerçeve sunar. [6]

Adet düzensizliği belirtileri: Hangi işaretler önemlidir?

Adet düzensizliği bazen yalnızca takvimdeki kaymayla sınırlı kalır, bazen de günlük yaşamı belirgin etkileyen bulgularla seyreder. Aşağıdaki belirtiler sık görülür ve her biri altta yatan nedene dair ipucu verebilir.

• Döngünün 21 günden kısa veya 35 günden uzun olması. [1]
• Kanamanın 7 günden uzun sürmesi. [1]
• Ara kanama veya cinsel ilişki sonrası kanama. [1]
• Çok yoğun kanama: Ped/tamponu 1 saat içinde dolduracak kadar kanama, gece kanama nedeniyle uyanma, büyük pıhtılar görme. [5]
• Şiddetli kasık ağrısı, kramp, bulantı-kusma.
• Halsizlik, çabuk yorulma, baş dönmesi gibi kansızlık belirtileri.

Ağrı ile birlikte adet düzensizliği ne düşündürür?

Şiddetli kasık ağrısı ve yoğun kanama birlikteyse; adenomyozis veya miyom gibi yapısal nedenler daha olası hale gelebilir. PALM-COEIN sınıflaması bu tür yapısal nedenlerin değerlendirilmesini öneren bir çerçeve sunar. [6] Ayrıca ağrının her ay giderek artması, cinsel ilişkiyle ağrı veya bağırsak/mesane şikâyetleri gibi ek bulgular varsa, jinekolojik değerlendirme daha da önemlidir.

Ne zaman doktora başvurmalısınız?

Aşağıdaki durumlarda gecikmeden bir sağlık profesyoneline başvurmanız önerilir. Bu maddeler, özellikle yoğun kanama ve ciddi düzensizliklerde olası riskleri geciktirmeden ele almayı sağlar.

• Regliniz 7 günden uzun sürüyorsa. [1]
• Düzensiz adetlerle birlikte kilo artışı, aşırı tüylenme, akne, belirgin yorgunluk gibi ek belirtiler varsa. [1] [8]
• Adetleriniz düzensiz ve gebe kalmakta zorlanıyorsanız. [1] [8]
• Ped/tamponu saatte bir veya daha sık değiştirecek kadar yoğun kanamanız varsa. [5]
• Kanamalarınız arasında lekelenme/kanama oluyorsa veya cinsel ilişki sonrası kanama görüyorsanız. [1]
• Daha önce düzenliyken 3 ay veya daha uzun süre adet görmediyseniz (gebelik olasılığı mutlaka dışlanmalıdır). [4]

Acil başvuru gerektirebilecek durumlar; bayılma, göğüs ağrısı, nefes darlığı, çok hızlı nabız gibi belirtilerle giden yoğun kanama veya kısa sürede belirgin halsizlik ve baş dönmesidir. Yoğun kanama ve anemi birlikte olduğunda gecikmeden değerlendirme önemlidir. [5] [11]

Adet düzensizliği tanısı nasıl konur?

Tanı, birkaç basit basamakla başlar ve ihtiyaca göre derinleşir. Amaç hem acil durumları dışlamak hem de temel nedeni bulmaktır. Abnormal uterin kanama ve adet düzensizliği değerlendirmesinde; öykü, muayene, ultrason ve uygun laboratuvar testlerinin birlikte kullanılması önerilir. [7]

1) Ayrıntılı öykü ve adet günlüğü

Hekiminiz döngü aralığınızı, kanama sürenizi, kanama miktarınızı, ara kanama olup olmadığını ve eşlik eden şikâyetleri sorar. Son aylarda stres, kilo değişimi, yeni ilaç kullanımı veya yeni bir hormonal yöntem gibi tetikleyiciler mutlaka konuşulur. [1] Mümkünse 2–3 ay boyunca tarihleri ve kanama yoğunluğunu not etmek değerlendirmeyi kolaylaştırır.

2) Muayene ve ultrason

Jinekolojik muayene ile rahim ağzı ve çevre dokular değerlendirilir. Ultrason, polip ve miyom gibi yapısal nedenlerin araştırılmasında önemli bir araçtır ve PALM-COEIN yaklaşımındaki “yapısal” nedenleri değerlendirmeye yardımcı olur. [6]

3) Laboratuvar testleri neden istenir?

Testler kişiye göre seçilir. Şüphe varsa gebelik testi, kan sayımı (kansızlık açısından), tiroid fonksiyon testleri ve bazı hormon testleri istenebilir. Düzensiz adetlere yorgunluk, kilo değişimi veya memeden süt gelmesi gibi belirtiler eşlik ediyorsa; tiroid ve prolaktin gibi testler tanıda yol gösterici olabilir. [9] [10]

Testlerin amacı: Basit bir tablo

Test / İnceleme	Ne için bakılır?	Hangi durumda daha anlamlı?
Gebelik testi	Gecikmenin gebelikle ilişkili olup olmadığını dışlamak	Adet gecikmesi, ara kanama
Tam kan sayımı	Anemi (kansızlık) ve şiddetini görmek	Yoğun/uzamış kanama, halsizlik [11]
Tiroid testleri	Hipotiroidi gibi tiroid bozukluklarını araştırmak	Yorgunluk, kilo artışı, düzensiz/yoğun adet [9]
Prolaktin	Hiperprolaktinemi olasılığını değerlendirmek	Adet kesilmesi, memeden süt gelmesi [10]
Ultrason	Polip, miyom gibi yapısal nedenleri görmek	Ara kanama, yoğun kanama, ağrı [6]

4) Gerekli durumlarda ileri incelemeler

Kanama çok yoğun veya uzun sürüyorsa, tekrarlıyorsa ya da yapısal bir neden düşünülüyorsa rahim içi dokudan örnekleme gibi işlemler gündeme gelebilir. Bu karar; yaş, risk faktörleri ve muayene bulgularına göre kişiselleştirilir. [7]

Adet düzensizliği tedavisi nasıl planlanır?

Tedavinin temel prensibi, önce altta yatan nedeni bulmak ve ardından hedefe yönelik bir yol izlemektir. Adet düzensizliğini “tek bir ilaçla” düzeltmek her zaman mümkün değildir; çünkü düzensizlik bir belirti olabilir. Kimi zaman takip ve yaşam tarzı düzenlemeleri yeterliyken, kimi zaman ilaç tedavisi veya girişimsel yöntemler gerekebilir. [1] [7]

Tedavide genel hedefler

• Kanamayı güvenli seviyeye çekmek ve yaşam kalitesini artırmak.
• Kansızlık varsa düzeltmek.
• Altta yatan yapısal veya hormonal nedeni tedavi etmek.
• Gebelik planı varsa buna uygun seçenek seçmek.

Yoğun veya uzamış kanamada kullanılan tedavi seçenekleri

Yoğun kanamada amaç, kan kaybını azaltmak ve tekrarını önlemektir. NICE NG88 rehberi, yoğun kanamanın değerlendirilmesi ve tedavisinde nedenin araştırılmasını ve kişiye uygun tedavi seçeneklerinin sunulmasını önerir. [11] Bu seçenekler; kanamayı azaltmaya yönelik ilaçlar, ağrı kontrolü, gerekirse rahim içi değerlendirme ve yapısal neden saptanırsa girişimsel yaklaşımları içerebilir. [11]

NCBI Bookshelf’te yer alan InformedHealth.org derlemesi, yoğun kanamada ilaç tedavilerinin ve girişimsel seçeneklerin artı-eksi yönlerinin değerlendirilmesini vurgular. Bu yaklaşım, “kanamanın miktarı ve kişinin öncelikleri” üzerinden kişiselleştirilmiş karar vermeyi destekler. [12]

Yapısal nedenlerde (polip, miyom, adenomyozis) yaklaşım

Polip gibi rahim içi oluşumlar saptandığında rahim içinin görüntülenmesi ve gerekli görülürse lezyonun çıkarılması planlanabilir. Miyomlarda ise lezyonun yeri ve büyüklüğü ile kişinin şikâyetleri birlikte değerlendirilir. Adenomyozis şüphesinde ağrı ve yoğun kanama bir arada olabilir. Bu tür yapısal nedenler PALM-COEIN sınıflamasında “PALM” grubunda yer alır ve görüntüleme ile değerlendirilir. [6] [7]

Ovulasyon düzensizliğinde (hormonal nedenlerde) yaklaşım

Ovulasyonun düzensiz olduğu durumlarda tedavi çoğu zaman hormon dengesini düzenlemeyi hedefler. Hangi yöntemin seçileceği; kişinin yaşı, eşlik eden hastalıkları, gebelik isteği ve kanamanın tipi gibi faktörlere göre belirlenir. [7] PCOS veya tiroid bozukluğu gibi bir durum saptanırsa, tedavi planı bu temel sorunu da kapsayacak şekilde düzenlenir. [8] [9]

Kansızlık (anemi) ve demir desteği

Yoğun veya uzun süren kanamalar demir eksikliği anemisine yol açabilir. Halsizlik, baş dönmesi, çabuk yorulma, çarpıntı gibi belirtiler varsa kan sayımı ile değerlendirme yapılır ve gerekirse demir desteği planlanır. [12] Demir desteğinin dozu ve süresi kişiye göre değişir; burada önemli olan, aneminin ciddiyetinin hekim tarafından belirlenmesi ve altta yatan kanama nedeninin eş zamanlı ele alınmasıdır. [11] [12]

Ergenlerde yoğun kanama ve pıhtılaşma bozukluğu taraması

ACOG, ergenlerde yoğun adet kanaması olduğunda pıhtılaşma bozuklukları açısından tarama ve yönetimi ele alan bir klinik görüş yayımlamıştır. Ergenlerde döngüler tipik olarak 21–45 gün aralığında olabilir ve 7 gün veya daha kısa sürer; yoğun kanama bu sınırların dışında seyrettiğinde araştırma gerektirir. [2] Bu nedenle ergenlik döneminde “çok yoğun ve uzun süren kanama” mutlaka ciddiye alınmalıdır.

Adet düzensizliğinde pratik bir yol haritası

Aşağıdaki adımlar, adet düzensizliği yaşayan bir kişinin değerlendirmeyi daha düzenli yürütmesine yardımcı olabilir. Bu adımlar tıbbi muayenenin yerini tutmaz; amaç doğru bilgiyle doktora başvurmayı kolaylaştırmaktır.

1. Son 2–3 ayın tarihlerini, kanama süresini ve yoğunluğunu not edin (adet günlüğü).
2. Kanama 7 günden uzun sürüyorsa veya ped/tamponu saatte bir dolduracak kadar yoğunsa gecikmeden başvurun. [1] [5]
3. Adet gecikmesinde ilk olarak gebelik olasılığını dışlayın; daha önce düzenliyken 3 ay adet görmeme durumunda değerlendirme önemlidir. [4]
4. Yeni başlayan ilaçlar, kilo değişimi, stres, yoğun egzersiz gibi faktörleri listeleyin ve muayenede paylaşın. [1]
5. Eşlik eden belirtileri yazın: aşırı tüylenme, akne, yorgunluk, üşüme, baş dönmesi, memeden süt gelmesi gibi. [8] [9] [10]
6. Doktorunuzun istediği testleri ve sonuçları saklayın; takip planını netleştirin ve kanama devam ederse kontrol tarihini geciktirmeyin.

Sık görülen senaryolar ve net yanıtlar

Doktor randevusuna nasıl hazırlanılır?

Adet düzensizliği için muayeneye giderken, kısa ama düzenli bir hazırlık yapmak hem tanıyı hızlandırır hem de gereksiz tekrarları azaltır. Çünkü aynı belirti, farklı kişilerde farklı nedenlerle ortaya çıkabilir ve hekim kararını çoğu zaman “öykü + muayene + hedefli test” birleşimiyle verir. [7]

Yanınızda şu bilgilerin olması işinizi kolaylaştırır: Son 3 ayın adet tarihleri, kanama gün sayısı, yoğunluk (kaç ped/tampon), ara kanama günleri, ağrının şiddeti ve ağrı kesici ihtiyacı. Yoğun kanamada saatte bir ped/tampon değiştirme gibi bir eşik varsa bunu net belirtin. [5]

Ayrıca son dönemdeki kilo değişimi, stres düzeyi, egzersiz yoğunluğu, yeni başlanan ilaçlar ve varsa PCOS/tiroid gibi tanılar da mutlaka paylaşılmalıdır. Düzensiz adetlere başka belirtiler eşlik ediyorsa (yorgunluk, tüylenme, akne, memeden süt gelmesi gibi) bunları tek tek not etmek doğru testlerin seçilmesini kolaylaştırır. [1] [8] [9] [10]

Adet düzenini desteklemek için neler yapılabilir?

Adet düzensizliğinin tedavisi altta yatan nedene göre değişir. Ancak bazı genel alışkanlıklar, düzensizliği tetikleyebilen faktörleri azaltmaya yardımcı olabilir. NHS, düzensiz adetlerin nedenleri arasında stres, kilo değişimi ve aşırı egzersizi sayar. [1] Bu nedenle hedef; bu tetikleyicileri azaltmak ve vücudun düzenli ritmini desteklemektir.

• Düzenli uyku ve günlük stres yönetimi rutini oluşturmak.
• Kilo değişimini “hızlı” ve “aşırı” şekilde yaşamamak; beslenme düzenini sürdürülebilir tutmak.
• Egzersizi aşırıya kaçmadan, düzenli ve dengeli yapmak.
• Kanama günlerinde yeterli sıvı almak ve yoğun kanamada anemi belirtilerine dikkat etmek.
• Yoğun kanaması olan kişilerin değerlendirme tamamlanana kadar kanamayı ve belirtileri kayıt altına alması.

Önemli uyarı

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Aşırı kanama, şiddetli ağrı, bayılma, nefes darlığı, yeni başlayan ara kanama veya 3 ayı aşan adet görmeme gibi durumlarda tıbbi değerlendirme geciktirilmemelidir. [1] [4] [5]

Kaynaklar

• [1] NHS. Irregular periods. https://www.nhs.uk/symptoms/irregular-periods/
• [2] ACOG. Screening and Management of Bleeding Disorders in Adolescents With Heavy Menstrual Bleeding. https://www.acog.org/clinical/clinical-guidance/committee-opinion/articles/2019/09/screening-and-management-of-bleeding-disorders-in-adolescents-with-heavy-menstrual-bleeding
• [3] AAFP. Amenorrhea: A Systematic Approach to Diagnosis and Management. https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2019/0701/p39.html
• [4] ACOG. Amenorrhea: Absence of Periods. https://www.acog.org/womens-health/faqs/amenorrhea-absence-of-periods
• [5] ACOG. Heavy Menstrual Bleeding (FAQ). https://www.acog.org/womens-health/faqs/heavy-menstrual-bleeding
• [6] Munro MG, et al. FIGO classification system (PALM-COEIN) for causes of abnormal uterine bleeding. Int J Gynaecol Obstet. 2011. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21345435/
• [7] StatPearls (NCBI Bookshelf/NIH). Abnormal Uterine Bleeding. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK532913/
• [8] NHS. Polycystic ovary syndrome (PCOS). https://www.nhs.uk/conditions/polycystic-ovary-syndrome-pcos/
• [9] NHS. Underactive thyroid (hypothyroidism). https://www.nhs.uk/conditions/underactive-thyroid-hypothyroidism/
• [10] StatPearls (NCBI Bookshelf/NIH). Hyperprolactinemia. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK537331/
• [11] NICE. Heavy menstrual bleeding: assessment and management (NG88). https://www.nice.org.uk/guidance/ng88
• [12] InformedHealth.org (NCBI Bookshelf). Overview: Heavy periods. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK279294/

...

Yasal Uyarı ve Sorumluluk Reddi: Bu blogda yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve yayınlandığı tarihteki mevcut bilimsel verilere dayanarak hazırlanmıştır. Söz konusu bilgiler, profesyonel tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavi yerine geçmez. Sağlığınızla ilgili herhangi bir soru, endişe veya ihtiyaç durumunda, lütfen bir doktora ya da yetkin bir sağlık kuruluşuna başvurunuz. Bu blogda sunulan bilgilerin kullanımı tamamen okuyucunun sorumluluğundadır. Blog sahibi, yazarlar veya bağlı kuruluşlar, bu içeriklerin doğruluğu, güncelliği veya eksiksizliği konusunda herhangi bir garanti vermez ve bu bilgilerin kullanımından kaynaklanabilecek doğrudan veya dolaylı herhangi bir zarar veya kayıptan sorumlu tutulamaz. Sağlık durumunuza ilişkin kararlar almadan önce, mutlaka bir sağlık uzmanına danışmanız gerektiğini unutmayınız. Bu blog, tıbbi bir hizmet sunmamakta olup yalnızca bilgilendirme amacı taşımaktadır.