Adet Gecikmesi Neden Olur? Belirtiler ve Ne Yapmalı

Adet gecikmesi, adet kanamasının kişinin kendi düzenine göre beklenenden geç başlamasıdır. Birçok kişi için bu durum birkaç gün içinde kendiliğinden düzelir; ancak bazen altta yatan hormon değişikliklerinin, yaşam tarzı etkilerinin veya tıbbi bir nedenin ilk işareti olabilir. ^{[1] [4]}

Adet gecikmesi yaşadığınızda asıl önemli olan, gecikmenin süresiyle birlikte eşlik eden belirtileri doğru okumaktır. Bu yazıda “kaç gün gecikme normal sayılır”, “hangi belirtiler uyarı kabul edilir” ve “ne zaman doktora başvurmak gerekir” gibi sorulara net yanıtlar bulacaksınız.

Adet döngüsü nasıl işler ve gecikme neden yaşanır?

Adet döngüsü, bir kanamanın ilk gününden bir sonraki kanamanın ilk gününe kadar geçen süredir. Döngü; beyin (hipotalamus ve hipofiz), yumurtalıklar ve rahmin iç tabakası (endometrium) arasında hassas bir hormon iletişimiyle yönetilir. Bu iletişimdeki küçük bir aksama bile yumurtlamayı geciktirebilir ve kanamanın tarihini kaydırabilir.

Basitçe: Yumurtlama gecikirse adet de gecikir. Yumurtlama hiç olmazsa o ay adet ya çok geç gelir ya da tamamen kaçabilir. Bu yüzden değerlendirmede “sadece rahim” değil, bütün hormonal eksen düşünülür. ^{[3] [17]}

Adet döngüsü kaç gün olmalı ve gecikme ne demektir?

Yetişkinlerde döngü uzunluğu çoğunlukla 21 ile 35 gün arasındadır; kanama süresi ise genellikle 7 güne kadar uzayabilir. Bu aralık kişiden kişiye değişse de, sık tekrarlayan şekilde bu sınırların dışına çıkan döngüler düzensizlik olarak değerlendirilir. ^{[1] [4]}

Gecikmeyi tek bir rakamla tanımlamak her zaman doğru değildir; çünkü her kişinin “normal”i farklıdır. Düzenli olarak 26 günde adet gören birinde 35 güne uzayan döngü belirgin gecikme sayılabilirken, döngüsü zaten 33-35 gün olan birinde aynı süre normal olabilir. ^[4]

Pratik bir eşik olarak, döngünüz genellikle düzenliyse ve beklediğiniz tarihten sonra 7 gün geçtiği halde kanama başlamadıysa adet gecikmesi olarak düşünebilirsiniz. Düzenli döngüsü olan birinde 1 haftalık gecikmede bile gebeliğin dışlanması önerilir; çünkü en sık neden gebeliktir. ^{[3] [5]}

Regl gecikmesi kaç gün normal kabul edilir?

Kısa süreli sapmalar sık görülür. Özellikle stresli dönemler, uykusuzluk, yoğun seyahat, ani hastalık veya beslenme düzenindeki geçici değişiklikler 3-5 günlük kaymalara yol açabilir. Döngü uzunluğunun zaman zaman değişmesi tek başına hastalık anlamına gelmez.

Ancak gecikme 7 günü aşıyorsa, bu durum sık tekrarlıyorsa veya her ay giderek daha uzun aralar oluyorsa altta yatan neden araştırılmalıdır. Üç ay üst üste hiç adet görmeme, “sekonder amenore” olarak kabul edilir ve değerlendirme gerektirir. Döngüsü düzensiz olan kişilerde 6 aya varan adet görmeme de yine aynı şekilde ciddiye alınır. ^{[2] [3] [17] [5]}

Adet gecikmesi belirtileri nelerdir?

Adet gecikmesi genellikle “kanama yokluğu” ile fark edilir; fakat çoğu zaman vücutta başka ipuçları da olur. Bazı belirtiler PMS’ye benzerken, bazıları gebelik veya hormon dengesizliği lehine daha güçlü sinyal verebilir. Aşağıdaki bulguların hangilerinin sizde olduğunu not etmek değerlendirmeyi kolaylaştırır.

• Alt karında kramp veya kasık ağrısı
• Göğüslerde hassasiyet, dolgunluk
• Şişkinlik ve ödem hissi
• Ruh hali değişikliği (sinirlilik, huzursuzluk, ağlama hali)
• Baş ağrısı veya migren ataklarında artış
• Ciltte yağlanma ve akne artışı
• Yorgunluk, halsizlik
• Vajinal akıntıda değişiklik
• Bulantı, koku hassasiyeti veya iştah değişimi
• Kilo değişimi (kısa sürede alım ya da kayıp)

Bu belirtiler tek tek “kesin tanı” koydurmaz. Örneğin göğüs hassasiyeti hem PMS’de hem gebelikte görülebilir. Bu nedenle gecikmeyi, süre ve eşlik eden bulgularla birlikte değerlendirmek gerekir.

Adet gecikmesinin en yaygın nedenleri

Adet gecikmesi tek bir nedene bağlı değildir. Beyindeki hipotalamus-hipofiz sistemi, yumurtalıklar ve rahim birbirine bağlı çalışır. Stres, enerji açığı, hormon bozuklukları ve yaşam evreleri bu eksenin farklı noktalarını etkileyerek yumurtlamayı geciktirebilir veya geçici olarak durdurabilir.

1) Gebelik

Adet gecikmesinin en sık nedeni gebeliktir. Korunmasız ilişki olduysa veya korunma yöntemi aksamışsa, gecikme 1 haftayı geçtiğinde ilk adım gebeliği dışlamak olmalıdır. ^{[3] [5]}

Evde yapılan idrar gebelik testleri çoğu durumda adetinizin gelmesi gereken gün geçtikten sonra anlamlı sonuç verir. Testlerin en güvenilir olduğu zaman, genellikle kaçırılan ilk gündür. Sonuç negatifse ama adet başlamazsa 1 hafta sonra testi tekrarlamak daha doğru bir yaklaşımdır. ^{[6] [7]}

Testi çok erken yapmak yalancı negatif sonuca yol açabilir. Adetiniz 1-2 hafta geciktiği halde test negatifse ve belirtiler devam ediyorsa, kan testi (beta-hCG) ve hekim değerlendirmesi gerekebilir. ^[7]

Test pozitifse ve tek taraflı şiddetli kasık ağrısı, omuz ucu ağrısı, baş dönmesi veya bayılma varsa, dış gebelik gibi acil durumlar düşünülür ve gecikmeden tıbbi yardım gerekir. ^{[20] [21]}

2) Stres, anksiyete ve uyku düzensizliği

Yoğun stres, vücudun “tehdit” algısını artırarak üreme eksenini baskılayabilir. Bu durum bazen yumurtlamayı geciktirir, bazen de o ay yumurtlama hiç gerçekleşmeyebilir. Sonuç, adet gecikmesi veya beklenenden farklı bir kanama düzeni olabilir. ^{[5] [9]}

Uyku süresinin sürekli kısalması da hormonal dengeyi zorlayabilir. Yetişkinlerde düzenli olarak gecede 7 saatten az uyumak genel sağlık için önerilmez. Adet düzeniniz bozulduysa uyku sürenizi ve uyku saatlerinizin tutarlılığını mutlaka not edin. ^[16]

3) Hızlı kilo kaybı, aşırı kilo alımı ve yetersiz beslenme

Vücut yağ dokusu ve enerji dengesi, üreme hormonlarının düzenlenmesinde rol oynar. Ani kilo kaybı, çok düşük kalorili diyetler veya yeme bozuklukları hipotalamik baskılanmaya yol açarak yumurtlamayı durdurabilir. Bu tablo “fonksiyonel hipotalamik amenore” olarak adlandırılır. ^{[9] [3]}

Öte yandan hızlı kilo alımı ve obezite de insülin direnci ve hormon dengesizliği üzerinden döngüyü bozabilir. Kısa sürede belirgin kilo değişimi olduysa, gecikmeyi bu bağlamda değerlendirmek gerekir. ^{[5] [3]}

4) Yoğun egzersiz ve enerji açığı

Düzenli hareket sağlıklıdır; ancak çok yoğun antrenman, özellikle yeterli enerji alımı yoksa, adet gecikmesine yol açabilir. Sporcularda görülen düzensizliklerin önemli bir kısmı enerji açığı ve stresin birleşimiyle açıklanır. ^{[9] [5]}

Genel sağlık için yetişkinlere haftada en az 150 dakika orta şiddette aktivite ve haftada 2 gün kas güçlendirici egzersiz önerilir. Bu düzeyin çok üzerine çıkarken yeterli beslenmiyorsanız, döngünüz etkilenebilir. ^[18]

5) Polikistik Over Sendromu (PCOS)

PCOS, yumurtlamanın düzensizleşmesine bağlı adet gecikmesinin en sık nedenlerinden biridir. Düzensiz veya seyrek adet, tüylenme artışı, akne ve kilo alma eğilimi PCOS’ta sık görülen belirtilerdir. ^{[10] [11]}

PCOS’ta seyrek adet görmek sadece “döngü sorunu” değildir. Uzun aralarla adet görmek, rahim iç tabakasının uzun süre hormon etkisinde kalmasına neden olabilir; bu da bazı kişilerde endometriumda kalınlaşma riskini artırır. Bu nedenle PCOS şüphesinde düzenli takip ve uygun tedavi planı önemlidir. ^[10]

6) Tiroid hastalıkları

Tiroid hormonları metabolizmanın yanı sıra üreme sistemiyle de ilişkilidir. Hem hipotiroidi hem hipertiroidi adet düzenini bozabilir; döngü uzaması, seyrek adet veya bazen kanama miktarında değişiklik görülebilir. Adet gecikmesine yorgunluk, üşüme, çarpıntı, saç dökülmesi veya kilo değişimi eşlik ediyorsa tiroid değerlendirmesi akılda tutulmalıdır. ^{[12] [5]}

7) Prolaktin yüksekliği ve hipofiz kaynaklı nedenler

Prolaktin hormonunun yükselmesi yumurtlamayı baskılayarak adet gecikmesine yol açabilir. Göğüsten süt benzeri akıntı, baş ağrısı ve görme alanında değişiklik gibi belirtiler varsa gecikmeyle birlikte mutlaka değerlendirme gerekir. ^{[17] [3]}

8) Emzirme dönemi

Doğumdan sonra emzirme prolaktin aracılığıyla yumurtlamayı baskılayabilir ve adetlerin bir süre başlamamasına neden olabilir. Bu durum birçok kişide fizyolojiktir; ancak emzirme azalmasına rağmen uzun süre adet görmeme kişisel duruma göre değerlendirilmelidir. ^{[5] [2]}

9) Hormonal yöntemlere başlama, bırakma veya düzensiz kullanım

Hormonal yöntemlere başlamak, yöntem değiştirmek veya bırakmak birkaç ay boyunca ara kanamalar ve döngüde kaymalar yapabilir. Ayrıca düzensiz kullanım hormon düzeylerini dalgalandırarak gecikmeye yol açabilir. Bir yöntemi bıraktıktan sonra döngünün tamamen eski düzenine dönmesi kişiden kişiye değişir; bu sırada tekrar eden gecikmeler olursa değerlendirme gerekir. ^{[5] [3]}

10) Menopoza geçiş dönemi (perimenopoz)

40’lı yaşlardan itibaren döngüde değişiklikler başlayabilir. Perimenopozda adet araları uzayabilir, kısalabilir veya kanama şekli değişebilir. ^{[13] [14]}

Menopoz 12 ay boyunca hiç adet görülmemesiyle tanımlanır. Bu döneme yaklaşırken düzensizlikler beklenebilir; yine de ani ve aşırı kanama, şiddetli ağrı veya olağan dışı lekelenme gibi durumlarda mutlaka değerlendirme gerekir. ^{[14] [22]}

11) Kronik hastalıklar, akut enfeksiyonlar ve bazı ilaçlar

Uzun süreli bazı hastalıklar ve kullanılan bazı ilaçlar döngüyü etkileyebilir. Bunun yanında ağır geçirilen enfeksiyonlar, yüksek ateşli hastalıklar veya belirgin metabolik stres de geçici gecikme yapabilir. Bu nedenle gecikme yaşadığınız ay ciddi bir hastalık geçirdiyseniz, bunu not etmek önemlidir. ^{[5] [17]}

Düzenli ilaç kullanıyorsanız veya yeni bir ilaca başladıysanız, gecikmeyi ilaç zamanlamasıyla birlikte düşünmek gerekir. Bazı tedaviler hormonlar üzerinden, bazıları da dolaylı yollarla döngüye etki edebilir. ^[5]

12) Yumurtalık kistleri ve diğer yapısal nedenler

Yumurtalıkta gelişen bazı fonksiyonel kistler o ay yumurtlamayı geciktirebilir. Bu durumda döngü uzar ve adet gecikebilir. Tekrarlayan gecikmelerde veya tek taraflı kasık ağrısı, şişkinlik, ilişki sırasında ağrı gibi ek şikayetlerde ultrason değerlendirmesi önem kazanır. ^[17]

Mevsimsel adet gecikmesi gerçekten olur mu?

Bazı kişiler mevsim geçişlerinde daha sık adet gecikmesi yaşadığını söyler. Geniş veri setlerinde döngü uzunluğunun mevsimlere göre küçük değişiklikler gösterebildiğini bildiren çalışmalar vardır. Bu değişimler; gün ışığı süresi, uyku düzeni, fiziksel aktivite ve stres gibi etkenlerle ilişkili olabilir. ^[15]

Bu bilgi, “belirli aylarda kesin gecikir” gibi bir kural değildir. Mevsim değişiminde yaşam düzeniniz de değişiyorsa (daha az hareket, daha fazla stres, uyku kayması, seyahat), gecikmenin asıl nedeni çoğu zaman bu dolaylı faktörlerdir. ^[15]

Gençlerde ve ilk adet yıllarında gecikme ne kadar normal?

İlk adet (menarş) sonrası ilk yıllarda döngünün tam oturması zaman alabilir. Bu dönemde adet aralarının bazen uzaması veya kısalması sık görülür. Ergenlikte normal kabul edilen döngü aralığı yetişkinlerden daha geniş olabilir. Bu nedenle gençlerde gecikmeyi değerlendirirken yaşa ve menarştan geçen süreye göre yorum yapmak gerekir. ^[19]

Yine de bazı işaretler gençlerde de önemlidir: çok sık kaçan dönemler, aşırı kilo kaybı, yoğun spor, yeme kısıtlaması veya belirgin tüylenme-akne artışı gibi bulgular varsa, altta yatan nedenler açısından değerlendirme faydalı olur. ^{[19] [10] [9]}

Adet gecikmesi tekrarlar mı? Tekrarlayan gecikmede en olası senaryolar

Evet, adet gecikmesi tekrar edebilir. Tekrarlayan gecikmede önemli olan, bunun bir “düzen” haline gelip gelmediğidir. Yıl içinde 1-2 kez olan kısa gecikmeler bazı kişilerde sık görülür; ancak gecikmeler ardışık hale geliyorsa veya döngü giderek uzuyorsa, en olası nedenler yumurtlamayı bozan durumlar olur.

Tekrarlayan gecikmelerde en sık karşımıza çıkan senaryolar şunlardır: PCOS nedeniyle yumurtlamanın düzensiz olması, tiroid veya prolaktin gibi hormon bozuklukları, enerji açığına bağlı hipotalamik baskılanma ve perimenopoz sürecine girilmesi. Bu senaryolarda gecikme tek başına kalmaz; çoğunlukla başka belirtiler de eşlik eder. ^{[10] [12] [17] [9] [13]}

Kendinizi hızlı bir kontrol listesiyle yönlendirebilirsiniz: Döngü uzaması kilo değişimiyle mi başladı? Egzersiz veya diyet keskinleşti mi? Saç dökülmesi-üşüme-çarpıntı gibi tiroid belirtileri var mı? Tüylenme-akne artışı ve seyrek adet PCOS’u düşündürüyor mu? 40’lı yaşlara yaklaşırken yeni düzensizlikler mi başladı? Bu soruların cevabı, hangi yöne bakmanız gerektiğini gösterir. ^{[5] [10] [12] [13]}

Tekrarlayan gecikmeyi yönetmenin en etkili yolu, 3 ay boyunca düzenli kayıt tutup hekim görüşmesine bu kayıtlarla gitmektir. Çünkü “adetim gecikiyor” ifadesi tek başına yeterli bilgi vermez; döngü uzunluklarının dağılımı, kanama süresi ve eşlik eden belirtiler tanı yolunu hızlandırır. ^{[3] [19]}

Adet döngüsünü takip etmek: en pratik yöntem

Adet döngüsü, sağlık için bir “yaşamsal belirti” gibi düşünülebilir. Döngüdeki değişimler bazen sadece üreme sağlığını değil; beslenme, stres ve hormon düzenini de yansıtır. Bu yüzden gecikme yaşadığınızda tek seferlik bir olayı değil, bir örüntüyü yakalamaya çalışmak önemlidir. ^[19]

Takip için uygulama kullanabilir veya basit bir takvim tutabilirsiniz. Önemli olan düzenli kayıt. Aşağıdaki verileri 3 ay boyunca yazmak, değerlendirmede çok işinize yarar.

• Her kanamanın başlangıç tarihi ve kaç gün sürdüğü
• Kanama miktarı (normal, az, çok) ve pıhtı olup olmadığı
• Kasık ağrısı, baş ağrısı, göğüs hassasiyeti gibi eşlik eden belirtiler
• Korunmasız ilişki tarihleri ve kullanılan korunma yöntemi
• Son ayda kilo değişimi (yaklaşık) ve beslenme düzeni (ciddi kısıtlama var mı?)
• Egzersiz sıklığı ve yoğunluğu (ani artış oldu mu?)
• Uyku süresi ve uyku saatlerinde kayma
• Önemli stres olayları veya yeni başlayan ilaçlar

Bu kayıtlar sayesinde “her gecikme stresli haftalara mı denk geliyor”, “kilo değişimiyle birlikte mi oluyor” veya “giderek uzayan döngü mü var” gibi sorulara net cevap verirsiniz. Bu da gereksiz testleri azaltır, doğru teste yönlendirir. ^{[3] [5]}

Adet gecikmesini azaltmaya yardımcı yaşam tarzı adımları

Adet gecikmesinin tedavisi altta yatan nedene göre değişir. Yine de birçok kişide döngü, yaşam tarzındaki denge ile daha öngörülebilir hale gelir. Aşağıdaki öneriler tıbbi tedavinin yerine geçmez; düzeni destekleyen temel adımlardır.

Uyku: hedef net olsun

Düzenli uyku, hormon ritmiyle yakından ilişkilidir. Yetişkinler için gecede en az 7 saat uyku önerilir. Mümkünse yatış-kalkış saatlerinizi hafta içi ve hafta sonu arasında çok oynatmamaya çalışın. ^[16]

Hareket: sürdürülebilir hedef koyun

Genel sağlık için hedef, haftada en az 150 dakika orta şiddette aerobik aktivite ve haftada 2 gün kas güçlendirici egzersizdir. Bu düzey, çoğu kişide stres yönetimine ve metabolik dengeye yardımcı olur. Ancak çok yüksek yoğunlukta antrenman yaparken yeterli beslenmiyorsanız, döngünüz olumsuz etkilenebilir. ^{[18] [9]}

Beslenme: aşırı kısıtlama yerine düzen

Ani kilo kaybı ve enerji açığı, özellikle hipotalamik baskılanma üzerinden adet gecikmesi yapabilir. Bu nedenle hızlı kilo vermeyi hedefleyen çok kısıtlayıcı planlar yerine, düzenli öğün ve yeterli enerji alımını önceleyen bir düzen daha güvenlidir. Eğer yeme bozukluğu şüphesi varsa, adet gecikmesini yalnızca jinekolojik değil, bütüncül bir sağlık sorunu olarak ele almak gerekir. ^{[9] [3]}

Stres yönetimi: ölçülebilir küçük adımlar

Stresi sıfırlamak mümkün değildir; ancak yönetilebilir hale getirmek mümkündür. Her gün 10-15 dakika yürüyüş, nefes egzersizi veya kısa bir gevşeme rutini gibi küçük ama düzenli adımlar, stresin döngü üzerindeki yükünü azaltmaya yardımcı olabilir. Stresle birlikte döngü bozuluyorsa, kayıt tutup stresli dönemleri işaretlemek genellikle en iyi başlangıçtır. ^{[5] [9]}

Adet gecikmesinden ne zaman endişelenmeli ve doktora başvurmalı?

Aşağıdaki durumlardan biri varsa gecikmeyi “bekleyip geçer” diye uzatmamak gerekir.

• Adetiniz 7 günden fazla gecikti ve gebelik olasılığı varsa
• Üst üste 3 adet dönemi hiç görmediniz veya arka arkaya 3 kez belirgin gecikme yaşadınız
• Şiddetli kasık ağrısı, bayılma, ateş veya kötü kokulu akıntı eşlik ediyor
• Beklenenden çok daha yoğun kanama, pıhtılı kanama veya uzun süren lekelenme var
• Göğüsten süt gelmesi, görme bozukluğu veya yeni başlayan şiddetli baş ağrısı var
• 40’lı yaşlarda yeni başlayan düzensizlikler var ve kanama şekli belirgin değişti
• Hızlı kilo kaybı, aşırı egzersiz veya yeme bozukluğu şüphesi var

Üç ay üst üste adet görmeme, klinik olarak araştırılması gereken bir durumdur. Aynı şekilde düzenli adet gören birinde 1 haftalık gecikmede bile gebeliği dışlamak önerilir. ^{[2] [3] [5]}

Doktor kontrolünde hangi değerlendirmeler yapılır?

Hekim muayenesinde amaç, gecikmenin hangi basamakta oluştuğunu bulmaktır. Değerlendirme genellikle öykü (döngü takvimi, ilişki ve korunma durumu, kilo değişimi, egzersiz düzeyi, stres, ilaçlar), muayene ve gerekli testlerin birleşimidir. ^{[3] [17]}

Sıklıkla yapılan ilk test gebelik testidir. Ardından kişinin bulgularına göre tiroid fonksiyonları, prolaktin, bazı üreme hormonları ve metabolik değerlendirmeler planlanabilir. PCOS şüphesinde ultrason ve klinik bulgular birlikte yorumlanır. ^{[3] [10] [12] [17]}

Fonksiyonel hipotalamik amenore şüphesinde, asıl odak “neden enerji açığı oluştu” sorusudur. Rehberler; stres, kilo kaybı ve aşırı egzersizin birlikte ele alınmasını ve tanının diğer nedenler dışlandıktan sonra konmasını vurgular. ^[9]

Adet gecikmesi için evde uygulanabilir net bir yol haritası

Aşağıdaki plan, tanı koymak için değil, gecikme yaşadığınızda doğru sırayla hareket etmek için hazırlanmıştır. Amaç, gereksiz panikten kaçınırken riskli durumları da geciktirmeden yakalamaktır.

Gecikme 1-7 gün arasındaysa

1. Takvime son adet başlangıç gününü ve varsa önceki 3 döngüyü yazın
2. Korunmasız ilişki olduysa gebeliği düşünün ve test için tarihi belirleyin
3. Son 2 haftadaki stres, uyku, seyahat, hastalık ve kilo değişimini not edin
4. Egzersiz düzeyiniz ve beslenmede ciddi kısıtlama olup olmadığını yazın

Bu dönemde çoğu gecikme geçicidir. Yine de döngünüz düzenliyse ve 7. gün dolduysa gebeliği dışlamak doğru bir adımdır. ^{[3] [5]}

Gecikme 8-14 gün arasındaysa

• Evde gebelik testi yapın (negatifse 1 hafta sonra tekrarlayın)
• Ağrı, ateş, kötü kokulu akıntı, yoğun kanama gibi alarm belirtilerini kontrol edin
• Uyku sürenizi 7 saat ve üzerine çıkarmayı hedefleyin
• Beslenmede çok düşük kalorili kısıtlama varsa dengeleyin

Gebelik testini kaçırılan ilk günden itibaren yapmak genellikle güvenilirdir; ancak en doğru sonuç için adet gecikmesinden 1-2 hafta sonra tekrar test etmek önerilir. ^{[6] [7]}

Korunmasız ilişki çok yakın zamanda olduysa, bazı acil kontrasepsiyon yöntemleri zamanla sınırlıdır ve 5 güne kadar uygulanabilir. Bu konuda hızla sağlık hizmetine başvurmak gerekir. ^[8]

Gecikme 15 gün ve üzerindeyse

• Gebelik testi negatifse ve adet hâlâ başlamadıysa değerlendirme planlayın
• PCOS belirtileri (seyrek adet, tüylenme, akne, kilo artışı) varsa not edin
• Tiroid belirtileri (üşüme, çarpıntı, saç dökülmesi, belirgin yorgunluk) varsa not edin
• Göğüsten süt gelmesi, görme değişikliği veya şiddetli tek taraflı ağrı varsa gecikmeyin

Bu aşamada “beklemek” yerine neden araştırmak daha değerlidir. Tekrarlayan uzun döngüler, yumurtlamanın düzensiz olduğunu gösterebilir. ^{[10] [17]}

3 ay ve üzerindeyse (amenore)

• Bu durumu geciktirmeden değerlendirin
• Gebeliği kesin olarak dışlamak için hekimle birlikte test planlayın
• Kilo kaybı, aşırı egzersiz, stres ve yetersiz beslenme öyküsünü ayrıntılı paylaşın
• Gerekli hormon testleri ve görüntüleme planı için randevu alın

Düzenli adet gören birinde 3 ay adet görmeme sekonder amenoredir ve altta yatan nedenin bulunması gerekir. Bu durumun uzun sürmesi, özellikle enerji açığıyla ilişkili ise kemik sağlığı gibi sistemler üzerinde de olumsuz etkiler doğurabilir. ^{[2] [3] [9]}

Adet gecikmesi nedenlerini ayırt etmeye yardımcı kısa tablo

Aşağıdaki tablo, en sık nedenleri ayırmaya yardımcı olabilecek ipuçlarını ve ilk adımı özetler. Bu ipuçları tanı koydurmaz; ama doğru sırayla hareket etmenize yardımcı olur.

Olası neden	Sıklıkla eşlik eden ipuçları	İlk yapılacak adım
Gebelik	Korunmasız ilişki, bulantı, koku hassasiyeti, göğüs dolgunluğu	Evde gebelik testi, gerekirse tekrar test
Stres / uyku bozulması	Yoğun stres, uyku saatlerinde kayma, ruh hali değişikliği	Uyku ve stres kaydı, 7 gün geçince gebelik dışlama
Kilo kaybı / enerji açığı	Hızlı zayıflama, çok düşük kalori, yoğun spor	Beslenmeyi dengeleme, gecikme uzarsa değerlendirme
PCOS	Seyrek adet, tüylenme, akne, kilo artışı	Değerlendirme ve gerekli testler
Tiroid bozukluğu	Üşüme/çarpıntı, saç dökülmesi, belirgin yorgunluk	Tiroid testleri ve değerlendirme
Perimenopoz	40’lı yaşlar, düzensizlik yeni başladı	Takip ve olağan dışı kanamada değerlendirme

Tablodaki çerçeve, güvenilir sağlık kaynaklarında yer alan yaygın nedenler ve önerilen ilk adımlara göre hazırlanmıştır. ^{[3] [5] [10] [12] [13] [14]}

Sık Sorulan Sorular

Kaynaklar

• [1] ACOG. Abnormal Uterine Bleeding (FAQ). https://www.acog.org/womens-health/faqs/abnormal-uterine-bleeding
• [2] ACOG. Amenorrhea: Absence of Periods (FAQ). https://www.acog.org/womens-health/faqs/amenorrhea-absence-of-periods
• [3] ASRM Practice Committee. Current evaluation of amenorrhea (committee opinion). https://www.asrm.org/practice-guidance/practice-committee-documents/current-evaluation-of-amenorrhea/
• [4] Eunice Kennedy Shriver NICHD. Menstruation and Menstrual Problems (fact sheet). https://www.nichd.nih.gov/health/topics/factsheets/menstruation
• [5] NHS. Missed or late periods. https://www.nhs.uk/symptoms/missed-or-late-periods/
• [6] NHS. Doing a pregnancy test. https://www.nhs.uk/pregnancy/trying-for-a-baby/doing-a-pregnancy-test/
• [7] FDA. Pregnancy (home-use tests) – reliability and timing. https://www.fda.gov/medical-devices/home-use-tests/pregnancy
• [8] CDC. Emergency Contraception – timing recommendations. https://www.cdc.gov/contraception/hcp/usspr/emergency-contraception.html
• [9] Gordon CM, et al. Functional Hypothalamic Amenorrhea: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline. J Clin Endocrinol Metab. 2017. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28368518/
• [10] WHO. Polycystic ovary syndrome (fact sheet). https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/polycystic-ovary-syndrome
• [11] NHS. Polycystic ovary syndrome (PCOS) – overview. https://www.nhs.uk/conditions/polycystic-ovary-syndrome-pcos/
• [12] Swathi G, et al. Hypothyroidism and Its Impact on Menstrual Irregularities. 2024. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11281884/
• [13] ACOG. My Periods Have Changed. Is Menopause Around the Corner? https://www.acog.org/womens-health/experts-and-stories/the-latest/my-periods-have-changed-is-menopause-around-the-corner
• [14] NHS. Menopause (including perimenopause). https://www.nhs.uk/conditions/menopause/
• [15] Li H, et al. Seasonal variations of menstrual cycle length in a large, US-based digital cohort. Int J Hyg Environ Health. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38103472/
• [16] Watson NF, et al. Recommended Amount of Sleep for a Healthy Adult: A Joint Consensus Statement. Sleep. 2015. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4434546/
• [17] Lord M, et al. Secondary Amenorrhea. StatPearls (NCBI Bookshelf). https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK431055/
• [18] CDC. Adult Activity: An Overview (150 minutes/week + strength 2 days). https://www.cdc.gov/physical-activity-basics/guidelines/adults.html
• [19] ACOG. Menstruation in Girls and Adolescents: Using the Menstrual Cycle as a Vital Sign (Committee Opinion). https://www.acog.org/clinical/clinical-guidance/committee-opinion/articles/2015/12/menstruation-in-girls-and-adolescents-using-the-menstrual-cycle-as-a-vital-sign
• [20] ACOG. Ectopic Pregnancy (FAQ). https://www.acog.org/womens-health/faqs/ectopic-pregnancy
• [21] NHS. Ectopic pregnancy – symptoms. https://www.nhs.uk/conditions/ectopic-pregnancy/symptoms/
• [22] NHS. Heavy periods. https://www.nhs.uk/conditions/heavy-periods/

...

Yasal Uyarı ve Sorumluluk Reddi: Bu blogda yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve yayınlandığı tarihteki mevcut bilimsel verilere dayanarak hazırlanmıştır. Söz konusu bilgiler, profesyonel tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavi yerine geçmez. Sağlığınızla ilgili herhangi bir soru, endişe veya ihtiyaç durumunda, lütfen bir doktora ya da yetkin bir sağlık kuruluşuna başvurunuz. Bu blogda sunulan bilgilerin kullanımı tamamen okuyucunun sorumluluğundadır. Blog sahibi, yazarlar veya bağlı kuruluşlar, bu içeriklerin doğruluğu, güncelliği veya eksiksizliği konusunda herhangi bir garanti vermez ve bu bilgilerin kullanımından kaynaklanabilecek doğrudan veya dolaylı herhangi bir zarar veya kayıptan sorumlu tutulamaz. Sağlık durumunuza ilişkin kararlar almadan önce, mutlaka bir sağlık uzmanına danışmanız gerektiğini unutmayınız. Bu blog, tıbbi bir hizmet sunmamakta olup yalnızca bilgilendirme amacı taşımaktadır.